Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

रावणान्तःपुरे शयनदर्शनम्

Hanumān Observes Rāvaṇa’s Inner Apartments and Sleeping Court

मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्।विभूषयन्तीमिव तत्स्वश्रिया भवनोत्तमम्।।5.10.51।।गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तः पुरेश्वरीम्।कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्।।5.10.52।।

muktā-maṇi-samāyuktair bhūṣaṇaiḥ su-vibhūṣitām |

vibhūṣayantīm iva tat-svaśriyā bhavanottamam ||

gaurīṃ kanaka-varṇābhām iṣṭām antaḥpureśvarīm |

kapiḥ mandodarīṃ tatra śayānāṃ cāru-rūpiṇīm ||

അവിടെ കപി മന്ദോദരിയെ ശയനിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു—കാന്തിമയയും കനകവർണ്ണാഭയും ആയി, മുത്തും മണിയും പതിച്ച ആഭരണങ്ങളാൽ അത്യന്തം അലങ്കൃതയായി; തന്റെ തന്നെ തേജസ്സാൽ ഉത്തമ ഭവനം ശോഭിപ്പിക്കുന്നവളെന്നപോലെ; അവൾ അന്തഃപുരത്തിന്റെ പ്രിയ മഹാരാണിയായിരുന്നു.

गौरीम्Gaurī (fair one)
गौरीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; "Gaurī / fair woman" (appositional epithet)
कनकवर्णाभाम्having golden hue
कनकवर्णाभाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकनक + वर्ण + आभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कनकवर्णस्य आभा यस्याः), विशेषणम्
इष्टाम्beloved
इष्टाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), "beloved/favourite"
अन्तःपुरेश्वरीम्queen of the harem
अन्तःपुरेश्वरीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तःपुर + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्तःपुरस्य ईश्वरी), "queen of the inner apartments"
कपिःthe vanara
कपिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "the vanara"
मन्दोदरीम्Mandodarī
मन्दोदरीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्दोदरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; proper noun
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
शयानाम्lying (asleep)
शयानाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; "lying (asleep)" (qualifying Mandodarī)
चारुरूपिणीम्very beautiful
चारुरूपिणीम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु + रूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (चारु-रूपिणी), विशेषणम्

Then the vanara saw a very beautiful woman of golden complexion decked with pearls and gems and with ornaments as if illuminating the excellent mansion with her splendour She was the king's favourite and the chief queen, Mandodari.

H
Hanuman
M
Mandodari

FAQs

Even when the text repeats/echoes, the ethical point remains: discernment grounded in satya is required in a mission of rescue and justice.

A parallel/duplicated presentation (as transmitted in this recension) of Hanuman’s sighting of Mandodari.

Consistency and careful verification—key to truthful action.