Previous Verse
Next Verse

Shloka 93

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

त्वमेषां जातवीर्याणां पुनरेवोत्पतिष्यताम्।।।।पातालस्याप्रमेयस्य द्वारमावृत्य तिष्ठसि।

tvam eṣāṃ jātavīryāṇāṃ punar eva utpatiṣyatām | pātālasyāprameyasya dvāram āvṛtya tiṣṭhasi ||

വീണ്ടും മേലോട്ടുചാടാൻ ഒരുങ്ങുന്ന ഈ ഭയങ്കരവീര്യന്മാരെ നീ തടഞ്ഞുകൊണ്ട്, അളവറ്റ പാതാളത്തിന്റെ ദ്വാരം മൂടി നില്ക്കുന്നു.

त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
एषाम्of these
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)
जातवीर्याणाम्of those of manifested strength; powerful
जातवीर्याणाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजात + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (जातं वीर्यं येषाम्/जातवीर्याः); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘असुराणाम्’)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/पुनरावृत्ति-वाचक (adverb)
एवindeed; just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
उत्पतिष्यताम्of those about to rise up
उत्पतिष्यताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootउत् + पत् (धातु)
Formशतृ/शानच्-सम्भाव्य भविष्यत्कालिक वर्तमानकृदन्त; षष्ठी-बहुवचन (Genitive Plural) ‘of those who are about to spring up’
पातालस्यof the netherworld
पातालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (Genitive Singular)
अप्रमेयस्यof the immeasurable
अप्रमेयस्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रमेय (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘पातालस्य’)
द्वारम्the gate; entrance
द्वारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative Singular)
आवृत्यhaving blocked; covering
आवृत्य:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + वृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having covered/blocked’
तिष्ठसिyou stand; remain
तिष्ठसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन (2nd sg)

"You are staying at the entrance preventing the violent demons of the immeasurable nether world from jumping onto the surface.

S
Samudra (Ocean)
M
Maināka
P
Pātāla
A
Asuras (implied)

FAQs

Dharma as boundary-keeping: preventing destructive forces from crossing rightful limits safeguards the common good.

Samudra describes Maināka’s function as a blocker at Pātāla’s entrance against upward-surging violent beings.

Vigilance and restraint: the virtue of holding a line against recurring threats.