Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः।निकुञ्च्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन् महाबलः।।वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्।।।।

padbhyāṁ dṛḍham avasthānaṁ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ | nikuñcya karṇau hanumān utpatiṣyan mahābalaḥ || vānarān vānaraśreṣṭha idaṁ vacanam abravīt ||

കാലുകൾ ഉറപ്പായി നട്ടുനിർത്തി, വാനരങ്ങളിൽ ഗജരാജനെപ്പോലെയുള്ള മഹാബലവാൻ ഹനുമാൻ ചെവികളെ ചുരുക്കി, ചാടുവാൻ ഒരുങ്ങി, വാനരശ്രേഷ്ഠനായി വാനരന്മാരോട് ഈ വചനം പറഞ്ഞു.

पद्भ्याम्with (his) two feet
पद्भ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; द्विवचन
दृढम्firm
दृढम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (avasthānam)
अवस्थानम्a stance/standing position
अवस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअवस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
कृत्वाhaving assumed
कृत्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); 'having done/made'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कपिकुञ्जरःelephant among monkeys
कपिकुञ्जरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि + कुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन. समासः—कपीनाम् कुञ्जरः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
निकुञ्च्यhaving drawn in
निकुञ्च्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + कुञ्च् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); 'having contracted'
कर्णौ(his) two ears
कर्णौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; द्विवचन
हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
उत्पतिष्यन्about to spring up
उत्पतिष्यन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत् + पत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'about to leap'
महाबलःvery strong
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (hanumān). समासः—महद् बलम् यस्य (कर्मधारयः)
वानरान्the monkeys
वानरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
वानरश्रेष्ठO best of monkeys
वानरश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन); एकवचन. समासः—वानराणाम् श्रेष्ठः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

A mighty elephant among vanaras, Hanuman holding his feet firmly and standing in that position, contracted his ears and addressed the monkeys, when he was about to leap:

H
Hanumān
V
Vānaras

FAQs

Dharma includes responsible leadership—before undertaking a duty, Hanumān communicates and reassures his community.

Hanumān takes his stance to leap and begins speaking to the assembled vanaras.

Steadfastness (dṛḍhatā) and leadership under pressure.