Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः।जज्ज्वलुः पावकोद्दीप्ता बिभिदुश्च सहस्रधा।।।।

tās tadā saviṣair daṣṭāḥ kupitais tair mahāśilāḥ | jajjvaluḥ pāvakoddīptā bibhiduś ca sahasradhā ||

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധമായ വിഷസർപ്പങ്ങളുടെ ദംശനത്താൽ ദഷ്ടമായ ആ മഹാശിലകൾ അഗ്നിയാൽ പ്രദീപ്തമായതുപോലെ ജ്വലിച്ചു, ആയിരം കഷണങ്ങളായി പിളർന്നു.

ताःthose
ताः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; महाशिलाः इत्यस्य सर्वनाम
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
सविषैःvenomous
सविषैः:
करण (Karaṇa; qualifier)
TypeAdjective
Rootसविष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तैः इति विशेषणम्
दष्टाःbitten
दष्टाः:
कर्तृ (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootदंश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) 'bitten'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; महाशिलाः इति विशेषणम्
कुपितैःangry
कुपितैः:
करण (Karaṇa; qualifier)
TypeAdjective
Rootकुपित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तैः इति विशेषणम्
तैःby them
तैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्पैः इत्यर्थे (by them)
महाशिलाःhuge rocks
महाशिलाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहा + शिला (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (great rocks); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
जज्ज्वलुःblazed
जज्ज्वलुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
पावकोद्दीप्ताkindled by fire
पावकोद्दीप्ता:
कर्तृ (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootपावक + उद्दीप्त (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formतत्पुरुषसमासः (kindled by fire); उद्दीप्त = उद् + दीप्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; महाशिलाः इति विशेषणम्
बिभिदुःsplit/broke
बिभिदुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सहस्रधाinto a thousand pieces
सहस्रधा:
प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (in a thousand ways/pieces)

Bitten by the venomous and angry snakes, the mountain was broken into a thousand pieces by the blazing flames.

S
Serpents (pannagāḥ)

FAQs

The verse indirectly teaches perseverance in dharmic action: obstacles may flare up violently, yet the righteous mission continues without being derailed.

During the dynamic descriptions around Hanumān’s leap, natural forces and beings react intensely—rocks blaze and splinter when struck by venomous serpents.

Endurance amid disruption: the episode heightens the scale of the journey, underscoring the steadiness required for success.