Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

सम्पातिवाक्यम्

Sampāti’s Counsel and the Revelation of Laṅkā

तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना।।4.58.15।।क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती।।4.58.16।।

krośantī rāma rām eti lakṣmaṇeti ca bhāminī |

bhūṣaṇāny apavidhyantī gātrāṇi ca vidhunvatī || 4.58.16 ||

‘രാമാ! രാമാ!’ എന്നും ‘ലക്ഷ്മണാ!’ എന്നും നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് ആ മഹതിയായ സ്ത്രീ ആഭരണങ്ങൾ താഴെ വീഴ്ത്തി, അവയവങ്ങൾ കുലുക്കി, വ്യഥയിൽ പടവെട്ടുകയായിരുന്നു.

सूर्यप्रभाsunlight/sun-radiance
सूर्यप्रभा:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसूर्य + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘सूर्यस्य प्रभा’
इवlike
इव:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
शैलाग्रेon a mountain peak
शैलाग्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशैल + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष: ‘शैलस्य अग्रे’
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कौशेयम्silk cloth
कौशेयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकौशेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of कौशेयम्)
असितेon the dark (one)
असिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of राक्षसे)
राक्षसेon the demon
राक्षसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भातिshines
भाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
यथाas
यथा:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)
वाor
वा:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात
तटित्lightning
तटित्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootतटित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अम्बुदेin a cloud
अम्बुदे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

'Her fine silk garment was shining like the radiance of the Sun on the mountain peak, like lightning against the dark cloud. (That was Ravana).

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā (implied by context)
O
Ornaments (bhūṣaṇa)

FAQs

Fidelity and truth in crisis: even under coercion, Sītā calls upon Rāma and Lakṣmaṇa, upholding loyalty and truth of relationship—an inner dharma amid external adharma.

Sampāti recounts the abducted woman’s cries and her dropping ornaments as distress-signs.

Steadfastness (dhairya) and marital fidelity: her mind remains anchored in Rāma despite terror.