Sarga 57

Verse 1

तत्तु श्रुत्वा तथा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम्।अब्रवीद्वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः।।।।

അംഗദന്റെ വായിൽ നിന്നുയർന്ന ആ വാക്കുകൾ അങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, മൂർച്ചയുള്ള കൊക്കുള്ളതും മഹാശബ്ദമുള്ളതുമായ ഗൃധ്രൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 2

कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतमस्य मे।जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः।।।।

എന്റെ അതിപ്രിയ സഹോദരൻ ജടായുവിന്റെ വധത്തെ തന്റെ ശബ്ദംകൊണ്ടുതന്നെ ഉച്ചത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഈയാൾ ആര്? എന്റെ ഹൃദയം വിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ കുലുക്കുന്നു.

Verse 3

कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः।नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम्।।।।

ഇത്രയും ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ സഹോദരന്റെ നാമം കേട്ടു. പറയുക—ജനസ്ഥാനത്തിൽ രാക്ഷസനും ഗൃധ്രനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നു?

Verse 4

इच्छेयं गिरिदुर्गाच्च भवद्भिरवतारितुम्।यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः।।।।अतिदीर्घस्य कालस्य परितुष्टोऽस्मि परिकीर्तनात्।

ഈ ദുർഗമമായ ഗിരിദുർഗത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ താഴെ ഇറക്കാൻ നിങ്ങൾ സഹായിക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അത്യന്തം ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം, ഗുണജ്ഞനും സദ്ഗുണസമ്പന്നനും വീര്യത്തിൽ പ്രശംസനീയനുമായ എന്റെ ഇളയ സഹോദരന്റെ നാമം കേട്ടതിൽ ഞാൻ അതീവ സന്തുഷ്ടനാണ്.

Verse 5

तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः।।।।भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ജനസ്ഥാനത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന എന്റെ സഹോദരൻ ജടായുവിന്റെ വിനാശം—മരണവൃത്താന്തം—ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 6

तस्यैव च मम भ्रातुस्सखा दशरथः कथम्।।।।यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः।

എന്റെ അതേ സഹോദരന്റെ സുഹൃത്തായി ദശരഥൻ എങ്ങനെ ആയി? ജ്യേഷ്ഠനും പ്രിയപുത്രനുമായ ശ്രീരാമൻ ഉള്ളവൻ, ഗുരുജനങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം പ്രിയനായ രാമൻ.

Verse 7

सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोम्युपसर्पितुम्।।।।इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तु मरिन्दमाः।

ഹേ ശത്രുദമനന്മാരേ, സൂര്യകിരണങ്ങൾ എന്റെ ചിറകുകൾ ദഹിപ്പിച്ചതിനാൽ ഞാൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല; ഈ പർവതത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഇറങ്ങാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 8

शोकाद्भ्रष्टस्वरमपि श्रुत्वा ते हरियूथपाः।श्रद्दधुर्नैव तद्वाक्यं कर्मणा तस्य शङ्किताः।।।।

ദുഃഖം മൂലം ശബ്ദം തകർന്നിരുന്നാലും അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഹരിയൂഥപന്മാർ അതിൽ വിശ്വാസം വെച്ചില്ല; അവന്റെ പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് സംശയിച്ച് ഉദ്ദേശം സംശയിച്ചു.

Verse 9

ते प्रायमुपविष्टास्तु दृष्ट्वा गृध्रं प्लवङ्गमाः।चक्रुर्बुद्धिं तदा रौद्रां सर्वान्नो भक्षयिष्यति।।।।

പ്രായോപവേശത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന ആ പ്ലവംഗന്മാർ കഴുകനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭയാനകമായൊരു ചിന്ത ഉണ്ടാക്കി—“ഇവൻ നമ്മളെയെല്ലാം തിന്നുകളയും.”

Verse 10

सर्वथा प्रायमासीनान्यदि नो भक्षयिष्यति।कृतकृत्या भविष्यामः क्षिप्रं सिद्धिमितो गताः।।।।

ഞങ്ങൾ പ്രായോപവേശം ചെയ്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഞങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചാൽ, എല്ലാ വിധത്തിലും ഞങ്ങൾ കൃതകൃത്യരാകും; ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു വേഗത്തിൽ സിദ്ധിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 11

एतां बुद्धिं ततश्चक्रुस्सर्वे ते वानरर्षभाः।अवतार्य गिरेश्शृङ्गाद्गृध्रमाहाङ्गदस्तदा।।।।

അങ്ങനെ തീരുമാനമുറപ്പിച്ച ശേഷം ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും പർവ്വതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ഗൃധ്രനെ താഴെയിറക്കി; അപ്പോൾ അങ്കദൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 12

बभूवर्क्षरजा नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान्।ममार्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिक स्तस्य चात्मजौ।।।सुग्रीवश्चैव वाली च पुत्रावोघबलावुभौ।लोकेविश्रुतकर्माभूद्राजा वाली पिता मम।।।।

ഹേ പക്ഷീ! എന്റെ ആദരണീയ പൂർവ്വികൻ ഋക്ഷരാജൻ എന്ന പേരുള്ള പരാക്രമശാലിയായ വാനരേന്ദ്രനായിരുന്നു; ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവും. അവനു സുഗ്രീവനും വാലിയും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാർ—ഇരുവരും അപാരബലശാലികൾ. എന്റെ പിതാവായ രാജാവ് വാലി ലോകത്തിൽ തന്റെ മഹാകർമ്മങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 13

बभूवर्क्षरजा नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान्।ममार्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिक स्तस्य चात्मजौ।।4.57.12।सुग्रीवश्चैव वाली च पुत्रावोघबलावुभौ।लोकेविश्रुतकर्माभूद्राजा वाली पिता मम।।4.57.13।।

ഹേ പക്ഷീ! ഋക്ഷരാജൻ എന്ന പേരുള്ള പരാക്രമശാലിയായ വാനരേന്ദ്രൻ എന്റെ ആദരണീയ പൂർവ്വികൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ്. അവന്റെ പുത്രന്മാർ സുഗ്രീവനും വാലിയും—ഇരുവരും അപാരബലശാലികൾ. എന്റെ പിതാവായ രാജാവ് വാലി മഹാകർമ്മങ്ങളാൽ ലോകപ്രസിദ്ധനായി.

Verse 14

राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः।रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम्।।।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया।पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः।।।।

ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ മഹാരഥനും ശ്രീമാനുമായ ദാശരഥി രാമൻ—ലോകപ്രസിദ്ധനായ രാജാവ്—ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനോടും ഭാര്യ വൈദേഹിയോടും കൂടി, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുവാൻ തത്പരനായി ധർമ്മമാർഗം ആശ്രയിച്ചു.

Verse 15

राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः।रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम्।।4.57.14।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया।पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः।।4.57.15।।

ശ്രീമാനായ ദാശരഥി രാമൻ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ മഹാരഥൻ, ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനും ഭാര്യ വൈദേഹിയും കൂടെ, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയിൽ അചഞ്ചലനായി ധർമ്മമാർഗം പിന്തുടർന്നു.

Verse 16

तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात्।रामस्य तु पितुर्मित्रं जटायुर्नाम गृध्रराट्।।।।ददर्श सीतां वैदेहीं ह्रियमाणां विहायसा।

ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ ഭാര്യയായ സീതയെ രാവണൻ ബലാൽക്കാരമായി അപഹരിച്ചു. രാമന്റെ പിതാവിന്റെ മിത്രനും ഗൃധ്രരാജാവുമായ ജടായു, വൈദേഹിയായ സീതയെ ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നതു കണ്ടു.

Verse 17

रावणं विरथं कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम्।परिश्रान्तश्च वृद्धश्च रावणेन हतो रणे।।।।

രാവണനെ രഥരഹിതനാക്കി മൈഥിലിയെ താഴെ ഇരുത്തിയ ശേഷം, ക്ഷീണിതനും വൃദ്ധനുമായ ജടായു യുദ്ധത്തിൽ രാവണനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 18

एवं गृध्रो हतस्तेन रावणेन बलीयसा।संस्कृतश्चापि रामेण गतश्च गतिमुत्तमाम्।।।।

ഇങ്ങനെ ശക്തനായ രാവണൻ ആ ഗൃധ്രനെ (ജടായുവിനെ) വധിച്ചു; രാമൻ വിധിപൂർവ്വം സംസ്കാരം നടത്തി ദഹനകർമ്മം നിർവഹിച്ചതിനാൽ അവൻ പരമോന്നത ഗതിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 19

ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना।चकार राघवस्सख्यं सोऽवधीत्पितरं मम।।।।

പിന്നീട് എന്റെ പിതൃവ്യനായ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവനുമായി രാഘവൻ സഖ്യം ചെയ്തു; പിന്നെ അവൻ (രാമൻ) എന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചു.

Verse 20

मम पित्रा विरुद्धो हि सुग्रीवस्सचिवैस्सह।निहत्य वालिनं रामस्ततस्तमभिषेचयत्।।।।

എന്റെ പിതാവിനോടു വിരോധമായി സുഗ്രീവൻ മന്ത്രിമാരോടുകൂടി നിലകൊണ്ടിരുന്നു; പിന്നെ ശ്രീരാമൻ വാലിയെ വധിച്ച് സുഗ്രീവനെ രാജസ്ഥാനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 21

स राज्ये स्थापितस्तेन सुग्रीवो वानराधिपः।राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम्।।।।

അവൻ (ശ്രീരാമൻ) വാനരാധിപനായ സുഗ്രീവനെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ആ വാനരമുഖ്യരുടെ രാജാവായ അവൻ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളെ ഈ ദൗത്യത്തിന് അയച്ചത്.

Verse 22

एवं रामप्रयुक्तास्तु मार्गमाणास्ततस्ततः।वैदेहीं नाधिगच्छामो रात्रौ सूर्यप्रभामिव।।।।

ഇങ്ങനെ ശ്രീരാമൻ നിയോഗിച്ചിട്ടും ഞങ്ങൾ ഇവിടെ അവിടെ തിരഞ്ഞിട്ടും വൈദേഹിയെ കണ്ടെത്താനായില്ല; രാത്രിയിൽ സൂര്യപ്രഭയെ കണ്ടെത്താനാകാത്തതുപോലെ.

Verse 23

ते वयं दण्डकारण्यं विचित्य सुसमाहिताः।।।।अज्ञानात्तु प्रविष्टास्स्म धर्मिण्या विवृतं बिलम्।

ദണ്ഡകാരണ്യം സൂക്ഷ്മമായി തിരഞ്ഞ്, ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണ ഏകാഗ്രതയോടെ, അറിവില്ലായ്മകൊണ്ട് ധർമ്മിണിയായ ഒരു തപസ്വിനി തുറന്നിരുന്ന ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 24

मयस्य मायाविहितं तद्बिलं च विचिन्वताम्।।।।व्यतीतस्तत्र नो मासो यो राज्ञा समयः कृतः।

മായൻ തന്റെ മായാവിധാനത്തോടെ നിർമ്മിച്ച ആ ഗുഹ ഞങ്ങൾ പരിശോധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന കാലാവധി—ഒരു മാസം—അവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞുപോയി.

Verse 25

ते वयं कपिराजस्य सर्वे वचनकारिणः।।।।कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात्प्रायमुपास्महे।

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കപിരാജൻ സുഗ്രീവന്റെ വചനപാലകരാണ്; നിശ്ചിത കാലാവധി ലംഘിച്ചുപോയതിനാൽ, ഭയത്താൽ പ്രായോപവേശം—മരണാന്ത ഉപവാസം—അനുഷ്ഠിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 26

क्रुद्धे तस्मिंस्तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च सलक्ष्मणे।।।।गतानामपि सर्वेषां तत्र नो नास्ति जीवितम्।

ആ കാകുത്സ്ഥൻ ശ്രീരാമൻ ക്രുദ്ധനായാൽ, സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനും കൂടി കോപിതരായാൽ, ഞങ്ങൾ മടങ്ങിവന്നാലും അവിടെ ഞങ്ങളിലൊരാള്ക്കും ജീവൻ ശേഷിക്കയില്ല.