Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

स्वयंप्रभा

प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras

मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभः।।4.51.10।।तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्।

mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ | tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam ||

“ഹേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ! ‘മയ’ എന്ന മഹാതേജസ്വിയായ മായാവി തന്റെ മായാശക്തിയാൽ ഈ മുഴുവൻ കാഞ്ചനവനം നിർമ്മിച്ചതാണ്.”

मयःMaya (name)
मयः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बोधन/नामनिर्देश (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः, अव्यय; नामनिर्देशे (particle indicating name)
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् तेजः यस्य) विशेषण
मायावीpossessing magic, illusionist
मायावी:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमाया + विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तद्धितान्त (विन्), ‘मायां अस्ति यस्य’ इति विशेषण
वानरर्षभःbull among monkeys
वानरर्षभः:
सम्बोधन/विशेष्य (appositive)
TypeNoun
Rootवानर + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणां ऋषभः = bull among monkeys)
तेनby him
तेन:
कर्तृ (agent/instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपे (object)
निर्मितम्created
निर्मितम्:
विधेय (predicative participle)
TypeVerb
Rootनिर्मित (कृदन्त; √मा (धातु) with नि:)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि/भावे; ‘made/created’
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
माययाby magic
मायया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
काञ्चनम्golden
काञ्चनम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
वनम्forest
वनम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

'O bull among monkeys! this golden forest was created by the magical power of a deceitful demon called Maya.

S
Svayaṃprabhā
H
Hanumān
M
Maya

FAQs

Satya (truthful disclosure) supports dharma: Svayaṃprabhā explains the origin of the wondrous place instead of deceiving the visitors.

Svayaṃprabhā begins recounting the history of the golden forest, attributing its creation to Maya’s māyā.

Candor and responsibility—she clarifies the setting and its maker to guide the vānaras rightly.