Sarga 46
पृथिवीमण्डलपरिज्ञानम् — Sugriva on Surveying the Earth’s Regions
किष्किन्धाकाण्ड
വാനരാധിപന്മാർ പുറപ്പെട്ട ശേഷം ശ്രീരാമൻ സുഗ്രീവനോട് ചോദിച്ചു—നീ ഭൂമിയുടെ സമഗ്ര ‘മണ്ഡലം’ (വൃത്താകാര വ്യാപ്തി) എങ്ങനെ അറിയുന്നു? സുഗ്രീവൻ തന്റെ അനുഭവം വിശദമായി പറഞ്ഞു: മലയപർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ ദുന്ദുഭി-പ്രസംഗത്തിൽ ആരംഭിച്ച വാലിയുടെ പിന്തുടർച്ചയിൽ വാലി അകത്ത് കടന്നപ്പോൾ താൻ ഗുഹാമുഖത്ത് കാത്തുനിന്നു; പുറത്തേക്ക് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട രക്തധാര കണ്ടു വാലി മരിച്ചുവെന്ന് കരുതി, മഹാശിലകൊണ്ട് പ്രവേശനം അടച്ചു. പിന്നെ കിഷ്കിന്ധയിലേക്ക് മടങ്ങി താരയോടും റുമയോടും കൂടി രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു; എന്നാൽ വാലി ദൈത്യനെ വധിച്ച് മടങ്ങിവന്ന് രാജ്യം തിരിച്ചെടുത്തു, ക്രോധത്തിൽ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം സുഗ്രീവനെ പിന്തുടർന്നു; അതിനാൽ സുഗ്രീവൻ ഭയന്ന് ഓടി. ഈ ഓട്ടം തന്നെയാണ് അറിയാതെ ഭൂമിപ്രദേശങ്ങളുടെ സർവേയായി മാറിയത്—അവൻ കിഴക്കോട്ട് ഓടി, പിന്നെ തെക്കോട്ട് വിന്ധ്യപ്രദേശം, ചന്ദനവനങ്ങൾ എന്നിവ കടന്ന്, പടിഞ്ഞാറോട്ട് അസ്താചല-പ്രദേശത്തേക്ക് എത്തി, ഒടുവിൽ വടക്കോട്ട് ഹിമവാൻ, മേരു, ഉത്തരസമുദ്രം വരെ ചെന്നു. വഴിയിൽ നദികൾ, വനങ്ങൾ, നഗരങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, ഉദയാചലം-അസ്താചലം മുതലായ പ്രസിദ്ധ പർവതങ്ങൾ എന്നിവ അവൻ കണ്ടു. അവസാനം ഹനുമാൻ മാതംഗമുനിയുടെ ശാപം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു—മാതംഗാശ്രമത്തിന്റെ മണ്ഡലത്തിൽ വാലി പ്രവേശിച്ചാൽ അവന്റെ ശിരസ് നൂറായി പിളരും. അതുകൊണ്ട് സുഗ്രീവൻ വാലിക്ക് പ്രവേശിക്കാനാകാത്ത ഋഷ്യമൂകത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു; ഈ നിർബന്ധിത പര്യടനത്തിലൂടെയാണ് ഭൂമണ്ഡലം നേരിട്ട് അറിഞ്ഞതെന്ന് അദ്ദേഹം ശ്രീരാമനോട് അറിയിച്ചു. ദക്ഷിണ പാഠത്തിൽ മാതംഗ-ശാപഭാഗം ആവർത്തനം/വചനക്രമഭേദം കാണിക്കുന്നത് പാഠപരമ്പരയുടെ ലക്ഷണമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
गतेषु वानरेन्द्रेषु रामस्सुग्रीवमब्रवीत्।कथं भवान्विजानीते सर्वं वै मण्डलं भुवः।।।।
വാനരേന്ദ്രന്മാർ പുറപ്പെട്ടശേഷം രാമൻ സുഗ്രീവനോടു പറഞ്ഞു: “ഈ ഭൂമിയുടെ സമസ്ത മണ്ഡലം—മുഴുവൻ ഭൂമണ്ഡലവും—നീ എങ്ങനെ അറിയുന്നു?”
Verse 2
सुग्रीवस्तु ततो राममुवाच प्रणतात्मवान्।श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये विस्तरेण नरर्षभ।।।।
അപ്പോൾ വിനീതവും പ്രണതവുമായ മനസ്സുള്ള സുഗ്രീവൻ രാമനോടു പറഞ്ഞു: “നരശ്രേഷ്ഠനേ, ശ്രവിക്കണമേ; എല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി വിവരിച്ചു പറയും.”
Verse 3
यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्।परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम्।।।।तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति।विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया।।।।
വാലി ‘ദുന്ദുഭി’ എന്ന ദാനവനെ—മഹിഷരൂപം ധരിച്ചവനെ—വധിക്കുവാൻ മലയം പർവതത്തേക്കു പിന്തുടർന്നപ്പോൾ,
Verse 4
यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्।परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम्।।4.46.3।।तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति।विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया।।4.46.4।।
അപ്പോൾ ആ മഹിഷം മലയം പർവതത്തിലെ ഗുഹയിലേക്കു കയറി; അവനെ വധിക്കാനുള്ള ദൃഢനിശ്ചയത്താൽ പ്രേരിതനായ വാലിയും അവിടെയേ മലയം ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Verse 5
ततोऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद्वारि विनीतवत्।न च निष्क्रामते वाली तदा संवत्सरे गते।।
അപ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ ഗുഹാദ്വാരത്തിൽ വിനീതനായി കാവലായി നിന്നു; എന്നാൽ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും വാലി പുറത്തേക്കു വന്നില്ല.
Verse 6
ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम्।तदहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातृशोकविषार्दितः।।।।
പിന്നെ രക്തത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡവേഗം കൊണ്ട് ആ ഗുഹ നിറഞ്ഞു; അത് കണ്ട ഞാൻ വിസ്മയിച്ചു, സഹോദരശോകം കൊണ്ട് അത്യന്തം പീഡിതനായി.
Verse 7
अथाऽहं कृतबुद्धिस्तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः।शिला पर्वतसङ्काशा बिलद्वारि मया कृता।।।।अशक्नुव न्निष्क्रमितुं महिषो विनशेदिति।
അപ്പോൾ ‘എന്റെ ജ്യേഷ്ഠഭ്രാതാവ് തീർച്ചയായും ഹതനായിരിക്കുന്നു’ എന്നു ഞാൻ ഉറപ്പിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഗുഹാദ്വാരത്തിൽ പർവ്വതസദൃശമായ ഒരു പാറ ഞാൻ വെച്ചു—‘പുറത്തിറങ്ങാൻ കഴിയാതെ മഹിഷൻ നശിക്കട്ടെ’ എന്നു കരുതി.
Verse 8
ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते।।।।राज्यं च सुमहत्प्राप्य तारया रुमया सह।मित्रैश्च सहितस्तत्र वसामि विगतज्वरः।।।।
അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമെന്ന പ്രത്യാശ വിട്ട് ഞാൻ കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു മടങ്ങി; താറയും റൂമയും കൂടെ മഹത്തായ രാജ്യം നേടി, സുഹൃത്തുകളുടെ പിന്തുണയോടെ അവിടെ ഭയവും കലക്കവും വിട്ട് ഞാൻ വസിച്ചു.
Verse 9
ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते।।4.46.8।।राज्यं च सुमहत्प्राप्य तारया रुमया सह।मित्रैश्च सहितस्तत्र वसामि विगतज्वरः।।4.46.9।।
അവൻ ജീവനോടെ ഉണ്ടെന്ന പ്രത്യാശ നഷ്ടപ്പെടുത്തി ഞാൻ കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു വന്നു; താറയും റൂമയും കൂടെ മഹത്തായ രാജ്യം നേടി, സുഹൃത്തുകളുടെ പിന്തുണയോടെ അവിടെ നിർവിഘ്നവും നിർവ്യാകുലവുമായ് ഞാൻ വസിച്ചു.
Verse 10
आजगाम ततो वाली हत्वा तं दानवर्षभम्।ततोऽहमददां राज्यं गौरवाद्भययन्त्रितः।।4.46.10।।
പിന്നീട് വാലി ആ ദാനവവൃഷഭനെ വധിച്ച് മടങ്ങിവന്നു; അപ്പോൾ ഭയത്താൽ അമർന്നു, അവനോടുള്ള ഗൗരവബഹുമാനത്താൽ ബന്ധിതനായി ഞാൻ രാജ്യം അവനു തിരികെ നൽകി.
Verse 11
स मां जिघांसुर्दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः।परिकालयते क्रोधाद्धावन्तं सचिवैस्सह।।।।
ദുഷ്ടാത്മാവായ വാലി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിറച്ചവൻ, എന്നെ കൊല്ലുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; ക്രോധംകൊണ്ട് ജ്വലിച്ച്, മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ, ഞാൻ ഓടുമ്പോൾ എന്റെ പിന്നാലെ പിന്തുടർന്നു.
Verse 12
ततोऽहं वालिना तेन साऽनुबद्धः प्रधावितः।नदीश्च विविधाः पश्यन्वनानि नगराणि च।।4.46.12।।
പിന്നീട് ആ വാലി എന്നെ പിന്തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ ഞാൻ ഓടി; വഴിയിൽ പലവിധ നദികളും വനങ്ങളും നഗരങ്ങളും കണ്ടുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടുപോയി.
Verse 13
आदर्शतलसङ्काशा ततो वै पृथिवी मया।अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत्तदा।।4.46.13।।
അപ്പോൾ ഭൂമി എനിക്ക് കണ്ണാടിയുടെ മിനുസമുള്ള ഉപരിതലംപോലെ തോന്നി—അലാതചക്രംപോലെ ചുറ്റുന്ന അഗ്നികണമായി; അന്നേരം അത് പശുവിന്റെ കുളമ്പടയാളത്തോളം ചെറുതായി കണ്ടു.
Verse 14
पूर्वां दिशं ततो गत्वा पश्यामि विविधान् द्रुमान्।पर्वतन्श्च नदी रम्यास्सरांसि विविधानि च।।।।
പിന്നീട് കിഴക്കുദിശയിലേക്കു പോയി ഞാൻ പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളെയും, പർവ്വതങ്ങളെയും, മനോഹര നദികളെയും, വിവിധ തടാകങ്ങളെയും കണ്ടു.
Verse 15
उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्।क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम्।।।।
അവിടെ ഞാൻ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഉദയപർവ്വതത്തെ കണ്ടു; കൂടാതെ ക്ഷീരസാഗരത്തെയും—എപ്പോഴും അപ്സരസ്സുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന നിത്യനിവാസസ്ഥാനമായതിനെ.
Verse 16
परिकालयमानस्तु वालिनाऽभिद्रुत स्तदा।पुनरावृत्य सहसा प्रस्थितोऽहं तदा विभो।।।।
എന്നാൽ വാലി എന്നെ തുരത്തി പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, ഹേ വിഭോ, ഞാൻ പെട്ടെന്നു തിരിഞ്ഞുമടങ്ങി, പിന്നെയും സഹസാ വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു പാഞ്ഞുപോയി.
Verse 17
पुनरावर्तमानस्तु वालिनाऽभिद्रुतोद्रुतम्।दिशस्तस्यास्ततो भूयः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्।विन्ध्यपादपसङ्कीर्णां चन्दनद्रुमशोभिताम्।।।।
വീണ്ടും വഴിമാറ്റി, വാലി അതിവേഗത്തിൽ എന്നെ പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, ഞാൻ ആ ദിശ വിട്ട് തെക്കുദിക്കിലേക്കു ഓടി—വിംധ്യപർവ്വതനിരകളാൽ നിറഞ്ഞതും ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ അലങ്കൃതവുമായ ദേശത്തിലേക്ക്.
Verse 18
द्रुमशैलांस्ततः पश्यन्भूयो दक्षिणतोऽपराम्।पश्चिमां च दिशं प्राप्ता वालिना समभिद्रुतः।।।।
വനങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഞാൻ വീണ്ടും തെക്കുഭാഗം വിട്ട് പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലെത്തി; വാലി എന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഇപ്പോഴും പാഞ്ഞെത്തി പിന്തുടർന്നു.
Verse 19
सम्पश्यन्विविधान्देशानस्तं च गिरिसत्तमम्।प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरां सम्प्रधावितः।।।।
വിവിധ ദേശങ്ങളെയും ‘അസ്ത’ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തെയും കണ്ടുകൊണ്ട്, ഞാൻ ആ ഉത്തമമായ അസ്തഗിരിയിലെത്തി; ആ പരമശിഖരം പ്രാപിച്ച ശേഷം വടക്കുദിക്കിലേക്കു പാഞ്ഞോടി.
Verse 20
हिमवन्तं च मेरुं च समुद्रं च तथोत्तरम्।यदा न विन्दं शरणं वालिना समभिद्रुतः।।।।तदा मां बुद्धिसम्पन्नो हनूमान्वाक्यमब्रवीत्।
ഹിമവാനും മേരുവും വടക്കൻ സമുദ്രവും വരെ ഞാൻ കണ്ടു; എങ്കിലും വാലി തുടർച്ചയായി എന്നെ പിന്തുടർന്നതിനാൽ എനിക്ക് എവിടെയും ശരണം ലഭിച്ചില്ല. അപ്പോൾ ബുദ്ധിസമ്പന്നനായ ഹനുമാൻ എന്നോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
Verse 21
इदानीं मे स्मृतं राजन्यथा वाली हरीश्वरः।।।।मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले।प्रविशेद्यदि वै वाली मूर्धाऽस्य शतधा भवेत्।।।।तत्र वासस्सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति।
“രാജാവേ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ്മ വന്നു—ഹരീശ്വരനായ വാലിക്ക് ഒരിക്കൽ മതംഗമുനിയുടെ ശാപം ലഭിച്ചിരുന്നു: ‘വാലി ഈ ആശ്രമമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ അവന്റെ തല നൂറായി പിളരും.’ അവിടെ നമ്മുടെ വാസം സുഖകരവും നിർഭയവുമായിരിക്കും.”
Verse 22
इदानीं मे स्मृतं राजन्यथा वाली हरीश्वरः।।4.46.21।।मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले।प्रविशेद्यदि वै वाली मूर्धाऽस्य शतधा भवेत्।।4.46.22।।तत्र वासस्सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति।
രാജാവേ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ്മയായി—വാനരേശ്വരനായ വാലിയെ അന്ന് മതംഗ ഋഷി ശപിച്ചിരുന്നു: ഈ ആശ്രമപരിസരത്തിൽ വാലി പ്രവേശിച്ചാൽ അവന്റെ തല നൂറായി പിളരും. അതിനാൽ അവിടെ നമ്മുടെ വാസം സുഖകരവും നിർഭയവും ആയിരിക്കും.
Verse 23
ततः पर्वतमासाद्य ऋष्यमूकं नृपात्मज।।।।न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात्तदा।
രാജകുമാരനേ, തുടർന്ന് ഞാൻ ഋഷ്യമൂക പർവതത്തെ സമീപിച്ചപ്പോൾ, മതംഗന്റെ ഭയത്താൽ വാലി അന്ന് അതിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല.
Verse 24
एवं मया तदा राजन्प्रत्यक्षमुपलक्षितम्।।।।पृथिवीमण्डलं कृत्स्नं गुहामस्यागतस्ततः।
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ അന്ന് നേരിട്ട് സമസ്ത ഭൂമണ്ഡലവും നിരീക്ഷിച്ചു; പിന്നെ തിരികെ വന്ന് ഈ തന്നെയുള്ള ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Frequently Asked Questions
Sugrīva’s pivotal action is sealing Malaya’s cave with a mountain-sized rock after inferring Vāli’s death from blood flowing out—an act framed as protective prudence against Dundubhi, yet it triggers political consequences when Vāli later returns and accuses Sugrīva, leading to exile and pursuit.
The chapter models how knowledge can arise from adversity: forced wandering becomes empirical “survey,” and wise counsel (Hanūmān’s remembered curse narrative) converts panic into lawful refuge, showing that memory, tradition, and strategy stabilize life under unjust threat.
Key landmarks include Mount Malaya and its cave, Vindhya with sandal forests, the sunrise-mountain (Udaya), the sunset-mountain region (Asta), Himavān, Meru, the northern sea, the Milky Ocean, and Matanga’s āśrama-maṇḍala near Mount Ṛṣyamūka, a culturally protected refuge-zone.