Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

शरत्प्रवेशे रामविलापः तथा सुग्रीवप्रमादे लक्ष्मणप्रेषणम्

Autumn’s Onset: Rama’s Lament and Lakshmana Sent to Sugriva

लोकं सुवृष्ट्या परितोषयित्वानदीस्तटाकानि च पूरयित्वा।निष्पन्नसस्यां वसुधां च कृत्वात्यक्त्वा नभस्तोयधराः प्रणष्टाः।।

lokaṃ su-vṛṣṭyā paritoṣayitvā nadīs taṭākāni ca pūrayitvā | niṣpanna-sasyāṃ vasudhāṃ ca kṛtvā tyaktvā nabhas toyadharāḥ praṇaṣṭāḥ ||

സുമഴയാൽ ലോകത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, നദികളും കുളങ്ങളും നിറച്ച്, ഭൂമിയെ പാകമായ ധാന്യസമൃദ്ധിയോടെ സമ്പന്നമാക്കി, ആകാശത്തിലെ ജലധാരക മേഘങ്ങൾ വിടപറഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷമായി.

लोकम्the world/people
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सु-वृष्ट्याby good rains
सु-वृष्ट्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘with good rainfall’
परितोषयित्वाhaving satisfied
परितोषयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-तुष् (तुष् धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund); ‘having satisfied’
नदीःrivers
नदीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
तटाकानिtanks/ponds
तटाकानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतटाक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पूरयित्वाhaving filled
पूरयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (पूर् धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having filled’
निष्पन्न-सस्याम्bearing fully grown crops
निष्पन्न-सस्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष्पन्न (कृदन्त) + सस्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘निष्पन्नं सस्यं यस्याम्’ (earth with crops produced)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (कृ धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having made’
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (त्यज् धातु)
Formक्त्वान्त (gerund); ‘having left/abandoned’
नभःthe sky
नभः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
तोय-धराःclouds (water-bearers)
तोय-धराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘तोयं धरन्ति’ (clouds)
प्रणष्टाःhave disappeared
प्रणष्टाः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-नश् (नश् धातु) (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-रूपेण (predicate participle)

'Having showered heavy rains, and filling tanks and rivers, and producing bumper crops on the earth the clouds have disapeared.

R
Rama
L
Lakshmana
R
rivers
E
earth

FAQs

Dharma is fulfilling one’s role and departing without clinging: like clouds that give and move on, righteous action is timely, beneficial, and non-possessive.

Rama notes the monsoon has completed its work—waters are filled and crops grown—so clouds disappear and autumn begins.

Rama’s gratitude and realism—he recognizes completion of a cycle and accepts change as truthful and natural.