Shloka 31

ततो हेमप्रतिष्ठाने वरास्तरणसंवृते।प्रासादशिखरे रम्ये चित्रमाल्योपशोभिते।।प्राङ्मुखं विविधैर्मन्त्रै: स्थापयित्वा वरासने।नदीनदेभ्यस्संहृत्य तीर्थेभ्यश्च समन्ततः।।आहृत्य च समुद्रेभ्यस्सर्वेभ्यो वानरर्षभाः।अपः कनककुम्भेषु निधाय विमलाश्शुभाः।।शुभैर्वृषभशृङ्गैश्च कलशैश्चापि काञ्चनैः।शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च।।गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः।मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनुमान्जाम्बवान्नलः।।अभ्यषिञ्चन्त सुग्रीवं प्रसन्नेन सुगन्धिना।सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा।।

tato hemapratiṣṭhāne varāstaraṇasaṃvṛte |

prāsādaśikhare ramye citramālyopaśobhite॥

പിന്നെ, വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള മാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ പ്രാസാദശിഖരത്തിൽ, ഉത്തമവിരിപ്പുകൾ വിരിച്ച സ്വർണപ്രതിഷ്ഠിതമായ ശ്രേഷ്ഠാസനം (സിംഹാസനം) ഒരുക്കി.

अभिषिक्तेwhen (he) had been consecrated
अभिषिक्ते:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeVerb
Rootअभि + √सिच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when (he) was consecrated’
तुindeed/then
तु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), विशेषार्थ (emphasis)
सुग्रीवेin/when Sugrīva (was consecrated)
सुग्रीवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); सति-सप्तमी का आश्रय (in reference to Sugrīva)
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
वानरपुङ्गवाःmonkey-leaders
वानरपुङ्गवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष: वानराणां पुङ्गवाः (leaders among monkeys)
प्रचुक्रुशुःshouted/cheered loudly
प्रचुक्रुशुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √क्रुश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
महात्मानःthe great-souled ones
महात्मानः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); कर्मधारय: महान् आत्मा येषाम् (great-souled)
हृष्टाःjoyful
हृष्टाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त; √हृष् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (locative adverb)
सहस्रशःin thousands
सहस्रशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाणवाचक (distributive/quantitative adverb): ‘by thousands/in thousands’

Then the priests (people who recite Vedic hymns) strew around kusa grass, kindled sacred fire with recitation of mantras and made offerings of havis into the fire.

P
prāsāda (palace)
M
mālya (garlands)

FAQs

Royal authority is framed as a dharmic institution: the throne and ritual setting indicate that governance is to be elevated, orderly, and publicly accountable.

The ceremonial space is arranged on the palace-top for Sugrīva’s enthronement and consecration.

Stewardship and preparedness: the attendants ensure the setting is worthy of a legitimate ruler.