Shloka 19

तं वानरसहस्राणि प्रविष्टं वानरेश्वरम्।।अभिवाद्य प्रविष्टानि सर्वतः पर्यवारयन्।

taṁ vānarasahasrāṇi praviṣṭaṁ vānarīśvaram | abhivādya praviṣṭāni sarvataḥ paryavārayan ||

അപ്പോൾ വാനരരാജൻ അകത്തു പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാരും കൂടെ പ്രവേശിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ചു; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സേവാഭാവത്തോടെ ചുറ്റിനിന്നു.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वानर-सहस्राणिthousands of monkeys
वानर-सहस्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वानराणां सहस्राणि; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रविष्टम्entered (having entered)
प्रविष्टम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-√viś (धातु) + kta (क्त) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वानरेश्वरम्/तम्’ इति विशेषणम्
वानर-ईश्वरम्lord of monkeys
वानर-ईश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वानराणाम् ईश्वरः; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तम्’ इति विशेष्य
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootabhi-√vad (धातु) + ल्यप् (ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभाव-प्रयोग (gerund/absolutive), अव्यय; पूर्वक्रिया (having saluted)
प्रविष्टानिentered (having entered)
प्रविष्टानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-√viś (धातु) + kta (क्त) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वानरसहस्राणि’ इति विशेषणम्
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place: on all sides)
पर्यवारयन्surrounded / stood around
पर्यवारयन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-ā-√vṛ (धातु) (causative sense in context)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; उपसर्गाः परि+आ; अर्थः ‘परितः आवारयन्’ (surrounded/attended)

Thousands of monkeys entered the city of Kishkinda along with their king, and stood in attendance everywhere.

S
Sugrīva
V
Vānaras
K
Kiṣkindhā (implied)

FAQs

Social dharma of loyalty and respectful service: the community supports rightful leadership through orderly attendance and honor.

Sugrīva’s retinue and the Vānara hosts accompany him into the city and formally receive him.

Collective discipline and devotion to the king (rāja-bhakti aligned with dharma).