Shloka 14

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

पूर्वोऽयं वार्षिको मासः श्रावणस्सलिलागमः।प्रवृत्तास्सौम्य चत्वारो मासा वार्षिकसज्ञिकाः।।

Transliteration

pūrvo 'yaṃ vārṣiko māsaḥ śrāvaṇaḥ salilāgamaḥ | pravṛttāḥ saumya catvāro māsā vārṣikasaṃjñikāḥ || 4.26.14 ||

Translation

സൗമ്യനേ, ഇത് വർഷാകാലത്തിന്റെ ആദ്യമാസമായ ശ്രാവണമാണ്; ജലങ്ങളുടെ വരവ് ഇതോടെ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘വർഷാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ നാലു മാസങ്ങളും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു.

Word by Word

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उद्योगसमयः: time for enterprise
• उद्योगसमयः: Karta (कर्ता) (predicate of अयम्)
• Type: Noun
• Root: उद्योग-समय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: उद्योगस्य समयः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (predicate)

• प्रविश: enter
• प्रविश: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Karma (कर्म) (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of पुरीम्)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• वत्स्यामि: I shall dwell
• वत्स्यामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• सौम्य: O gentle one
• सौम्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (preposition-like indeclinable)

• लक्ष्मणः: Lakshmana
• लक्ष्मणः: Sahakartṛ (सहकर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सहकर्ता (co-subject)

Context

'O noble Sugriva! the four months from now will be rainy season. This is Sravana, the first month of the season in which rain is expected to start pouring.

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• Śrāvaṇa (month)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes acting with awareness of proper time (kāla): wise action respects seasons and conditions rather than forcing imprudent effort.

What is the narrative situation?

Rāma informs Sugrīva that the rainy season has begun, setting practical constraints on immediate campaigns and travel.

Which character virtue is emphasized?

Practical wisdom—choosing the right time for action.