Previous Verse

Shloka 31

तारोपदेशः

Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

तदा हि तारा हितमेव वाक्यंतं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।न रोचते तद्वचनं हि तस्यकालाभिपन्नस्य विनाशकाले।।

tadā hi tārā hitam eva vākyaṃ

taṃ vālinaṃ pathyam idaṃ babhāṣe |

na rocate tad-vacanaṃ hi tasya

kālābhipannasya vināśa-kāle ||

അപ്പോൾ താര വാലിയോടു ഹിതകരവും പഥ്യവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; എന്നാൽ വിനാശത്തിന്റെ വേളയിൽ പ്രതികൂലകാലം പിടിച്ചവനായി അവന് ആ ഉപദേശം രുചിച്ചില്ല.

तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
ताराTara
तारा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हितम्beneficial
हितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण वाक्यम्
एवindeed/only
एव:
अवधारण (Restriction)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तम्to him
तम्:
कर्म (Karma/Object; addressee)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वालिनम्Vali
वालिनम्:
कर्म (Karma/Object; recipient of speech)
TypeNoun
Rootवालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पथ्यम्wholesome
पथ्यम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण वाक्यम्
इदम्this
इदम्:
विशेषण/निर्देशक (Deictic qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
बभाषेspoke
बभाषे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
रोचतेpleases/is liked
रोचते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as demonstrative with वचनम्
वचनम्statement
वचनम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कालाभिपन्नस्यovertaken by time/ill-fated
कालाभिपन्नस्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकाल-अभि-पन्न (प्रातिपदिक; काल + अभि + √पद्/पद्?; here पन्न from √पद्/पत् in sense 'overtaken')
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (panna) as adjective; षष्ठी-तत्पुरुष (कालेन अभिपन्नः)
विनाशकालेat the time of destruction
विनाशकाले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-time)
TypeNoun
Rootविनाश-काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विनाशस्य कालः)

Even though Tara gave good counsel to Vali at the hour of destruction, the advice did not find favour with him as he was under the influence of unfavourable time (seized by death).ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē pañcadaśassargaḥ৷৷Thus ends the fifteenth sarga of Kishkindakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

T
Tārā
V
Vālī
K
Kāla (Time/Fate)

FAQs

Dharma underscores the tragedy of ignoring truthful, beneficial counsel; when discernment is eclipsed, destruction becomes likely.

The narrator summarizes that Tārā’s good advice was spoken but rejected by Vālī as he moved toward his downfall.

The virtue is wise listening (śravaṇa of hita-vākya); its absence in Vālī is highlighted as a cause of ruin.