Sarga 14 Hero
Kishkindha KandaSarga 1422 Verses

Sarga 14

किष्किन्धायां सुग्रीवस्य नादः — Sugriva’s War-Cry at Kishkindha

किष्किन्धाकाण्ड

രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഗ്രീവനും വാലി ഭരിക്കുന്ന കിഷ്കിന്ധയുടെ സമീപത്തെത്തി, ഘനവനത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ മറവിൽ ഒളിഞ്ഞ് കാത്തുനിൽക്കുന്നു. സുഗ്രീവൻ ചുറ്റുപാടുകൾ നിരീക്ഷിച്ച് അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ ജ്വലിച്ചു, സഹചാരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, കാറ്റാൽ നീങ്ങുന്ന മഹാമേഘംപോലെ ആകാശം പിളർക്കുന്നതുപോലെ ഭയങ്കരമായ വെല്ലുവിളിനാദം മുഴക്കുന്നു. സ്വർണ്ണതോരണങ്ങളും പതാകകളും അലങ്കരിച്ച വാലിയുടെ ദുർഗനഗരം കണ്ടു, മുൻപ്രതിജ്ഞ ഓർമ്മിപ്പിച്ച് യുക്തസമയത്ത് വാലിവധം നടത്തണമെന്ന് രാമനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. രാമൻ പ്രവർത്തനനിശ്ചയം അറിയിക്കുന്നു—യുദ്ധത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ ലക്ഷ്മണൻ സുഗ്രീവന്റെ കഴുത്തിൽ ഗജവള്ളി മാല അണിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് സുഗ്രീവന്റെ ഭയവും വൈരവും നീക്കുമെന്നു; ‘സഹോദരരൂപത്തിലുള്ള ശത്രു’വിനെ കാണിക്കണമെന്നു; ദൃഷ്ടിയിൽ വന്നാൽ വാലി ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെടില്ല, അതിനാൽ രാമനിൽ കുറ്റം ചേരുകയില്ലെന്നും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് ഏഴ് ശാലവൃക്ഷങ്ങൾ തുളച്ച മുൻപ്രദർശനം സാക്ഷിയായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, ധർമ്മബന്ധിത സത്യവചനത്തോടെ ഇന്ദ്രന്റെ സമയോചിത മഴപോലെ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഫലപ്രദമാകുമെന്നു ഉറപ്പുനൽകുന്നു. പിന്നീട് സ്വർണ്ണമാലാഭൂഷിതനായ വാലിയെ പുറത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുന്ന പ്രത്യേക ആഹ്വാനനാദം ഉയർത്താൻ രാമൻ സുഗ്രീവനോട് കല്പിക്കുന്നു. വീരന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ മുമ്പിൽ, വെല്ലുവിളി സഹിക്കില്ലെന്ന പൊതുമനോഭാവം ഗ്രന്ഥം പറയുന്നു. സുഗ്രീവന്റെ ഗർജ്ജനത്തിൽ പശുക്കൾ സംരക്ഷണമില്ലാത്ത കുലസ്ത്രീകളെപ്പോലെ ചിതറുന്നു, മാൻമാർ പരിക്കേറ്റ കുതിരകളെപ്പോലെ തളരുന്നു, പക്ഷികൾ പുണ്യക്ഷയപ്പെട്ട ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ താഴെ വീഴുന്നു; ആ നാദം മേഘഗർജ്ജനത്തിനും കാറ്റടിച്ചുയരുന്ന സമുദ്രതരംഗധ്വനിക്കും സമാനമായി, വാലിയുടെ പ്രത്യക്ഷതക്കും നിർണായക സംഘർഷത്തിനും പീഠികയാകുന്നു.

Shlokas

Verse 1

सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालि पालिताम्।वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने4.14.1।।

അവർ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ വാലി ഭരിക്കുന്ന കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു ചെന്നു; ഘനവനത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ മറയിൽ തങ്ങളെ ഒളിപ്പിച്ച് അവിടെ നിന്നു കാത്തുനിന്നു.

Verse 2

विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः।सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद्भृशम्4.14.2।।

വനത്തെ എല്ലാദിക്കിലും കണ്ണോടിച്ച് പരിശോധിച്ച ശേഷം, വനപ്രിയനും വിശാലകണ്ഠനുമായ സുഗ്രീവനെ അത്യന്തം ക്രോധം പിടികൂടി.

Verse 3

ततस्स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत्।परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम्4.14.3।।गर्जन्निव महामेघो वायुवेगपुरस्सरः।

അപ്പോൾ കൂട്ടുകാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ ഭയങ്കരമായ നാദം മുഴക്കി യുദ്ധത്തിന് വെല്ലുവിളിച്ചു; അവന്റെ ഘോഷങ്ങൾ ആകാശം പിളർത്തുന്നതുപോലെ തോന്നി—കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ മുന്നേറുന്ന മഹാമേഘത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ.

Verse 4

अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्तदा4.14.4।।दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत्।

പിന്നീട് ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനും സിംഹത്തിന്റെ ഗർവിത ഗതിയുള്ളവനുമായ സുഗ്രീവൻ, കാര്യനിപുണനായ രാമനെ കണ്ടിട്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 5

हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम्।प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।।4.14.5।।

കുരങ്ങുകളുടെ വലപോലെ വാനരസമൂഹം നിറഞ്ഞും, തപ്തകാഞ്ചനത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായ സ്വർണ്ണതോരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, ധ്വജസ്തംഭങ്ങളും യന്ത്രസജ്ജീകരണങ്ങളും സമൃദ്ധമായും ഉള്ള വാലിയുടെ കിഷ്കിന്ധാപുരിയിൽ ഞങ്ങൾ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 6

प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा।सफलां कुरु तां क्षिप्रं लतां काल इवागतः4.14.6।।

ഹേ വീരാ! വാലിവധത്തിനായി നീ മുമ്പ് ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞയെ ഇപ്പോൾ വേഗത്തിൽ ഫലവത്താക്കുക; വള്ളി ഫലം കായ്ക്കുന്ന കാലം വന്നതുപോലെ, യുക്തമായ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 7

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः।तमेवोवाच वचनं सुग्रीवं शत्रुसूदनः4.14.7।।

സുഗ്രീവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മാത്മനായ രാഘവൻ—ശത്രുസൂദനൻ—സുഗ്രീവനോട് മറുപടിയായി അതേ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 8

कृताभिज्ञानचिह्नस्त्व मनया गजसाह्वया।लक्ष्मणेन समुत्पाट्य यैषा कण्ठे कृता तव4.14.8।।

ഇപ്പോൾ നീ തിരിച്ചറിയലിനായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു; ലക്ഷ്മണൻ ‘ഗജ’ എന്ന പേരുള്ള വള്ളി വേരോടെ പിഴുതെടുത്തു, അത് നിന്റെ കഴുത്തിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു.

Verse 9

शोभसेऽह्यधिकं वीर लतया कण्ठसक्तया।विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया4.14.9।।

ഹേ വീരാ! കഴുത്തിൽ പറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ലതയാൽ നീ കൂടുതൽ ശോഭിക്കുന്നു; നക്ഷത്രമാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ।

Verse 10

अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर।एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे4.14.10।।

ഹേ വാനരാ! ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ വാലിയിൽ നിന്നുയർന്ന നിന്റെ ഭയവും വൈരവും, ഒരൊറ്റ അമ്പ് വിട്ടുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ അതിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും॥

Verse 11

मम दर्शय सुग्रीव वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु वेष्टते4.14.11।।

സുഗ്രീവാ! സഹോദരന്റെ വേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ശത്രുവിനെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരിക—വാലിയെ; ഞാൻ അവനെ വധിച്ചാൽ അവൻ വനത്തിലെ പൊടിയിൽ ഉരുളട്ടെ॥

Verse 12

यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन्स विनिवर्तते।ततो दोषेण मा गच्छेत्सद्यो गर्हेच्च मा भवान्4.14.12।।

അവൻ എന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ വന്നാൽ ജീവനോടെ മടങ്ങുകയില്ല; അപ്പോൾ നീ ഉടൻ തന്നെ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയോ നിന്ദിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്॥

Verse 13

प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः।तेनावेहि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया4.14.13।।

നിന്റെ കണ്ണിന് മുമ്പിൽ ഞാൻ ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് ഏഴ് സാലവൃക്ഷങ്ങൾ പിളർത്തി; അതേ ബലത്താൽ ഇന്ന് വാലിയെ ഞാൻ വധിക്കും—എന്ന് അറിക॥

Verse 14

अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रेऽपि तिष्टता।धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथञ्चन4.14.14।।

ഹേ വീരാ! ഞാൻ മുമ്പൊരിക്കലും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല—കഷ്ടകാലത്തിലും; ധർമ്മഭക്തിയാൽ നിയന്ത്രിതനായ ഞാൻ ഒരുവിധത്തിലും കള്ളം പറയുകയില്ല॥

Verse 15

सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम्।प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः4.14.15।।

ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഫലവത്താക്കും; നീ ഭ്രമവും ആശങ്കയും വിട്ടുകളയുക. ശതക്രതു ഇന്ദ്രൻ സമയോചിതമായ മഴയാൽ വയലിലെ വിളയെ പാകമാക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ഇതിനെ സഫലമാക്കും.

Verse 16

तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः।सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद्येन वानरः4.14.16।।

സുഗ്രീവാ, സ്വർണമാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വാലിയെ വിളിച്ചുവരുത്തുന്നതിനായി, ആ വാനരൻ പാഞ്ഞിറങ്ങിവരുന്ന വിധം അത്തരമൊരു നാദം ഉയർത്തുക.

Verse 17

जितकाशी बलश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरा।निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः4.14.17।।

കാശിയെ ജയിച്ചവനും, തന്റെ ബലത്തെ പുകഴ്ത്തി അഹങ്കരിക്കുന്നവനും, യുദ്ധം പ്രിയമുള്ളവനുമായ വാലി—മുമ്പ് നീ അവനെ വെല്ലുവിളിച്ചതിനാൽ—ഒരാശങ്കയും കൂടാതെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പാഞ്ഞിറങ്ങും.

Verse 18

रिपूणां धर्षिण शूरा मर्षयन्ति न संयुगे।जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः4.14.18।।

ശത്രുവിന്റെ പരിഹാസം യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാർ സഹിക്കുകയില്ല; സ്വന്തം പരാക്രമം അറിയുന്നവർ പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ സന്നിധിയിൽ അതിനെ ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.

Verse 19

स तु रामवचश्श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः।ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम्4.14.19।।

രാമവചനം കേട്ടപ്പോൾ, ഹേമപിംഗളവർണ്ണനായ സുഗ്രീവൻ ക്രൂരമായ ഗർജനത്തോടെ മുഴങ്ങി—ആകാശം പിളർത്തുമെന്നപോലെ.

Verse 20

तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः।राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः4.14.20।।

അവന്റെ ഗർജനശബ്ദത്തിൽ ഭീതരായ പശുക്കൾ തങ്ങളുടെ ശാന്തപ്രഭ നഷ്ടപ്പെടുത്തി ഓടിപ്പോയി; രാജധർമ്മത്തിലെ ദോഷം രാജ്യത്തെ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ കുലസ്ത്രീകൾ കലങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 21

द्रवन्ति च मृगाश्शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः।पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः4.14.21।।

മൃഗങ്ങൾ ഭയത്തോടെ അതിവേഗം പാഞ്ഞോടി, യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന കുതിരകളെപ്പോലെ; പക്ഷികൾ ഭൂമിയിലേക്കു വീണു, പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ഗ്രഹങ്ങൾ പതിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 22

ततस्सजीमूतगणप्रणादोनादं ह्यमुञ्चत्त्वरया प्रतीतः।सूर्यात्मजश्शौर्यविवृद्धतेजाःसरित्पतिर्वाऽनिलचञ्चलोर्मिः4.14.22।।

അപ്പോൾ സൂര്യപുത്രൻ—വീര്യത്താൽ വർദ്ധിച്ച തേജസ്സോടെ—വേഗത്തിൽ നീങ്ങി, മേഘസമൂഹങ്ങളുടെ ഇടിമുഴക്കുപോലെ ഒരു നാദം മുഴക്കി; കാറ്റാൽ ചഞ്ചലമായ തരംഗങ്ങളുള്ള നദീശ്വരനായ സമുദ്രം ഗർജ്ജിക്കുന്നതുപോലെ.

Frequently Asked Questions

The chapter frames the ethical action of vow-fulfillment under battlefield uncertainty: Rāma must ensure correct identification (Sugrīva marked with a gaja-creeper garland) and commits that once Vāli is in his line of sight he will not be allowed to return alive, thereby preventing later accusations of failure or partiality.

Practical dharma is shown as truth plus accountability: Rāma anchors his promise in satya and dharma (refusing falsehood), supports it with demonstrable capability (the seven sāla trees), and converts fear into disciplined action through clear procedure and reassurance.

Kiṣkindhā is highlighted as Vāli’s capital with golden archways and flag-decorated defenses; culturally, the sarga emphasizes the warrior custom of responding to an open challenge—especially before women—while using forest-and-sky imagery to map the soundscape of the impending duel.