Sarga 21

Verse 1

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्याकुलाक्षरम्।समन्यु: कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम्।।।।

രാജാവിന്റെ പിതൃസ്നേഹത്താൽ വ്യാകുലമായി വാക്കുകളിൽ വിറയലോടെ പുറപ്പെട്ട വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, ക്രോധാവിഷ്ടനായ കൗശികൻ (വിശ്വാമിത്രൻ) ഭൂമിപതിയോട് പ്രതിവചനം പറഞ്ഞു.

Verse 2

पूर्वमर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुमिच्छसि।राघवाणामयुक्तोऽयं कुलस्यास्य विपर्यय:।।1.21.2।।

മുമ്പ് കാര്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ട് ഇപ്പോൾ ആ പ്രതിജ്ഞ ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇത് രാഘവർക്കു അയോഗ്യം, ഈ രാജവംശത്തിന് മഹാ വിപരീതതയാണ്.

Verse 3

यदीदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथाऽगतम्।मिथ्याप्रतिज्ञ: काकुत्स्थ सुखीभव सबान्धव:।।।।

രാജാവേ, ഇത് നിനക്കു യോഗ്യമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ വന്നതുപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകാം. കാകുത്സ്ഥവംശജാ, നിന്റെ പ്രതിജ്ഞയെ മിഥ്യയാക്കി ബന്ധുക്കളോടുകൂടെ സുഖമായി ഇരിക്ക.

Verse 4

तस्य रोषपरीतस्य विश्वामित्रस्य धीमत:।चचाल वसुधा कृत्स्ना विवेश च भयं सुरान्।।।।

ബുദ്ധിമാനായ വിശ്വാമിത്രൻ ക്രോധാവൃതനായപ്പോൾ, സർവ്വ ഭൂമിയും വിറച്ചു; ദേവന്മാരിൽ ഭയം പ്രവേശിച്ചു.

Verse 5

त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत्सर्वं महानृषि:।नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।।।।

സകല ലോകവും ഭീതരൂപം ധരിച്ചതായി അറിഞ്ഞ മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ—സുവ്രതനും ധീരനും—രാജാവിനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 6

इक्ष्वाकूणां कुले जातस्साक्षाद्धर्म इवापर:।धृतिमान् सुव्रत: श्रीमान्नधर्मं हातुमर्हसि।।।।

ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച നീ സാക്ഷാൽ ധർമ്മം തന്നെയെന്നപോലെ—ദൃശ്യമാകുന്ന മറ്റൊരു ധർമ്മം ആകുന്നു. ധൃതിമാനും സുവ്രതനും ശ്രിമാനുമായ നീ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 7

त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघव।स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि।।।।

ഹേ രാഘവ, നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ‘ധർമ്മാത്മാവ്’ എന്നായി വിഖ്യാതനാണ്. സ്വധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക; അധർമ്മം വഹിക്കുകയോ ആശ്രയിക്കുകയോ നിനക്കു യുക്തമല്ല.

Verse 8

संश्रुत्यैवं करिष्यामीत्यकुर्वाणस्य राघव।इष्टापूर्तवधो भूयात्तस्माद्रामं विसर्जय।।।।

ഹേ രാഘവ, ‘ഇങ്ങനെ ചെയ്യും’ എന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് അത് പാലിക്കാത്തവന്റെ യജ്ഞദാനപുണ്യം നശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് രാമനെ മഹർഷിയോടൊപ്പം യാത്രയാക്കുക.

Verse 9

कृतास्त्रमकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसा:।गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा।।।।

അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പരിശീലിതനായാലും അല്ലാതെയാലും—രാക്ഷസർ അവനെ കീഴടക്കാൻ കഴിയുകയില്ല; കുശികപുത്രനായ വിശ്വാമിത്രൻ രാമനെ കാത്തിരിക്കുന്നു, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി അമൃതത്തെ കാവൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 10

एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वर:।एष बुध्याऽधिको लोके तपसश्च परायणम्।।।।

അവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ മൂർത്തസ്വരൂപം; വീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. ലോകത്തിൽ ബുദ്ധിയിൽ എല്ലാവരെയും അതിക്രമിക്കുന്നു; തപോബലത്തിൽ പരമാശ്രയമാണ്.

Verse 11

एषोऽस्त्रान् विविधान्वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे।नैनमन्य: पुमान्वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन।।।।

മൂന്നുലോകങ്ങളിലുമുള്ള ചരാചര സകല ജീവികളിലും പ്രചരിക്കുന്ന നാനാവിധ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ അവൻ അറിയുന്നു. അവനെപ്പോലെ മറ്റൊരു പുരുഷനും അറിയുന്നില്ല; ഭാവിയിലും ആരും അറിയുകയില്ല.

Verse 12

न देवा नर्षय: केचिन्नासुरा न च राक्षसा:।गन्धर्वयक्षप्रवरास्सकिन्नरमहोरगा:।।।।

ദേവന്മാരോ, ഏതെങ്കിലും ഋഷിമാരോ, അസുരന്മാരോ, രാക്ഷസന്മാരോ—ഗന്ധർവന്മാരോ, ശ്രേഷ്ഠ യക്ഷന്മാരോ, കിന്നരന്മാരോ, മഹോരഗന്മാരോ—ആ ജ്ഞാനത്തോട് സമമാകുവാൻ കഴിയില്ല.

Verse 13

सर्वास्त्राणि भृशाश्वस्य पुत्रा: परमधार्मिका:।कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति।।।।

ഭൃശാശ്വന്റെ പരമധാർമ്മിക പുത്രന്മാർ, അവൻ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, പുരാതനകാലത്ത് ആ സകല അസ്ത്രങ്ങളും കൗശികനു ദാനമായി അർപ്പിച്ചു.

Verse 14

तेऽपि पुत्रा भृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुता:।नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहा:।।।।

അവരും ഭൃശാശ്വന്റെ പുത്രന്മാർ—പ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയുടെ സന്തതികളായി—അനേകരൂപധാരികൾ, മഹാവീര്യശാലികൾ, ദീപ്തിമാന്മാർ, ജയപ്രദന്മാർ ആയിരുന്നു.

Verse 15

जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे।ते सुवातेऽस्त्रशस्त्राणि शतं परमभास्वरम्।।।।

ദക്ഷന്റെ കന്യകളായ സുമധ്യമാരായ ജയയും സുപ്രഭയും—അവർ പരമദീപ്തിയുള്ള നൂറ് അസ്ത്രശസ്ത്രങ്ങളെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 16

पञ्चाशतं सुतान् लेभे जया नाम परान् पुरा।वधायासुरसैन्यानाममेयान् कामरूपिण:।।।।

പുരാതനകാലത്ത് ജയ എന്നവൾ അമ്പത് ശ്രേഷ്ഠ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—അമിതശക്തിയുള്ളവരും ഇഷ്ടാനുസരണം രൂപം ധരിക്കുന്നവരുമായ അവർ അസുരസൈന്യങ്ങളുടെ നാശത്തിനായി നിയുക്തരായിരുന്നു.

Verse 17

सुप्रभाऽजनयच्चापि पुत्रान्पञ्चाशतं पुन:।संहारान्नामदुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयस:।।।।

സുപ്രഭയും വീണ്ടും അമ്പത് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവർ ‘സംഹാര’ എന്നു പേരുള്ളവർ—അദമ്യർ, ജയിക്കാൻ ദുഷ്കരർ, അത്യന്തം ബലവാന്മാർ.

Verse 18

तानि चास्त्राणि वेत्त्येष यथावत्कुशिकात्मज:।अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयस्स धर्मवित्।।।।

കുശികപുത്രനായ ഈ വിശ്വാമിത്രൻ ആ അസ്ത്രങ്ങളെ യഥാവിധി പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു; ധർമ്മവിദനായതിനാൽ, അപൂർവമായ പുതുപുത്തൻ അസ്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും അവൻ ശേഷിയുള്ളവൻ.

Verse 19

एवं वीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महायशाः।न रामगमने राजन् संशयं कर्तुमर्हसि।।।।

ഇങ്ങനെയത്രേ മഹാതേജസ്സും മഹായശസ്സും ഉള്ള വിശ്വാമിത്ര മഹർഷിയുടെ വീര്യം. അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, രാമൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോകുന്നതിൽ നീ സംശയം പുലർത്തരുത്.

Verse 20

तेषां निग्रहणे शक्तस्स्वयं च कुशिकात्मज:।तव पुत्रहितार्थाय त्वामुपेत्याभियाचते।।।।

കുശികപുത്രനായ വിശ്വാമിത്രൻ സ്വയം അവരെ അടക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണെങ്കിലും, നിന്റെ പുത്രന്റെ ഹിതത്തിനും മഹാക്ഷേമത്തിനുമായി അവൻ നിന്നെ സമീപിച്ച് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 21

इति मुनिवचनात्प्रसन्नचित्तोरघुवृषभस्तु मुमोद भास्वराङ्ग:।गमनमभिरुरोच राघवस्यप्रथितयशा: कुशिकात्मजाय बुध्या।।।।

മുനിവചനത്താൽ രഘുവംശത്തിലെ വൃഷഭനായ ദശരഥന്റെ ചിത്തം പ്രസന്നമായി; ദേഹമൊട്ടാകെ ദീപ്തിയായി അവൻ ആനന്ദിച്ചു. വിവേകബുദ്ധിയോടെ മഹായശസ്സുള്ള രാജാവ് കുശികപുത്രനോടൊപ്പം രാഘവന്റെ ഗമനത്തിന് സമ്മതം നൽകി.

Verse 22

കുശികപുത്രനായ ഈ വിശ്വാമിത്രൻ ആ അസ്ത്രങ്ങളെ യഥാവിധി പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു; ധർമ്മവിദനായതിനാൽ, അപൂർവമായ പുതുപുത്തൻ അസ്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും അവൻ ശേഷിയുള്ളവൻ.