Shloka 18

अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मे। तापसानां निवासोऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा।।2.93.18।।

atimātram ayaṃ deśo manojñaḥ pratibhāti me | tāpasānāṃ nivāso 'yaṃ vyaktaṃ svargapatho yathā ||2.93.18||

ഈ ദേശം എനിക്ക് അത്യന്തം മനോഹരമായി തോന്നുന്നു; തപസ്വികളുടെ വാസസ്ഥലമായ ഇത് വ്യക്തമായി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പാതപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.

अतिमात्रमयम्exceedingly great
अतिमात्रमयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + मात्रा + मय (प्रातिपदिक)
Formसमासः: अति-मात्रा-मय (तत्पुरुष; ‘exceedingly measure-full’ = very great); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण देशः
देशःregion
देशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मनोज्ञःcharming
मनोज्ञः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण देशः
प्रतिभातिappears
प्रतिभाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + भा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/4th), एकवचन
तापसानाम्of ascetics
तापसानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
निवासःabode
निवासः:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootनिवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देशः इत्यस्य समनाधिकरण (apposition)
अयम्this
अयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण निवासः/देशः
व्यक्तम्clearly
व्यक्तम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative) ‘clearly’
स्वर्गपथःpath to heaven
स्वर्गपथः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootस्वर्ग + पथ (प्रातिपदिक)
Formसमासः: स्वर्ग-पथ (तत्पुरुष; ‘path to heaven’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान
यथाlike, as
यथा:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/like)

Being the abode of ascetics, this region looks very charming like the pathway to heaven.

B
Bharata
Ś
Śatrughna
A
ascetics (tāpasas)
F
forest region (deśa)
S
svarga (heaven)

FAQs

Dharma honors tapas (austere spiritual discipline): the presence of ascetics sanctifies a place, showing that righteousness elevates both people and their surroundings.

During the search, Bharata observes the forest-region and recognizes it as a hermitage area, praising its sanctity and beauty.

Reverence for spiritual life—Bharata instinctively values and honors ascetics and the sacredness of their dwelling-places.