Shloka 1
रामशय्यादर्शनम्
Bharata Beholds Rama’s Forest Bed
तच्छ्रुत्वा निपुणं सर्वं भरत स्सह मन्त्रिभिः।इङ्गुदीमूलमागम्य रामशय्यामवेक्ष्य ताम्।।।।अब्रवीज्जननी स्सर्वा इह तेन महात्मना।शर्वरी शयिता भूमाविदमस्य विमर्दितम्।।।।
tac chrutvā nipuṇaṃ sarvaṃ bharataḥ saha mantribhiḥ |
iṅgudī-mūlam āgamya rāma-śayyām avekṣya tām ||
abravīj jananīḥ sarvā iha tena mahātmanā |
śarvarī śayitā bhūmāv idam asya vimarditam ||
എല്ലാം സൂക്ഷ്മമായി കേട്ട ശേഷം ഭരതൻ മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ ഇങ്ങുദീ വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരിനരികെ എത്തി. രാമന്റെ ആ ശയ്യ കണ്ടിട്ട് അദ്ദേഹം എല്ലാ മാതാക്കളോടും പറഞ്ഞു: “ഇവിടെയാണ് ആ മഹാത്മാവ് രാത്രിയൊട്ടു ഭൂമിയിൽ ശയിച്ചത്; ഇതാണ് അവന്റെ വിരിപ്പ്—അവൻ കിടന്നതുകൊണ്ട് ചതഞ്ഞുകിടക്കുന്നു.”
After listening to all that Guha had said, Bharatha reached the foot of the ingudi tree accompanied by his ministers and gazing at Rama's bed, said to all his mothers the magnanimous Rama rested that night here on this ground in that crushed bed.
FAQs
Dharma is truthfully acknowledging sacrifice: Bharata points to tangible evidence of Rāma’s austere life, reinforcing the moral seriousness of exile and the cost borne by the righteous.
After hearing the account of Rāma’s stay, Bharata reaches the iṅgudī tree and shows the queens the spot where Rāma slept on the ground.
Reverence and remorse: Bharata’s attention to Rāma’s hardship underscores his respect for Rāma’s righteousness and his own pain at the injustice done.