Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम्।उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः।।2.70.29।।

rathān maṇḍala-cakrāṁś ca yojayitvā paraḥ-śatam |

uṣṭra-go-'śva-balair bhṛtyā bharataṁ yāntam anvayuḥ ||2.70.29||

വൃത്താകാര ചക്രങ്ങളുള്ള നൂറിലധികം രഥങ്ങൾ കെട്ടിപ്പിണക്കി, ഒട്ടക-ഗോ-അശ്വസേനകളോടുകൂടെ ഭൃത്യർ പുറപ്പെട്ട ഭരതനെ പിന്തുടർന്നു.

रथान्chariots
रथान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
मण्डलचक्रान्with circular wheels
मण्डलचक्रान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootmaṇḍala-cakra (प्रातिपदिक; मण्डल + चक्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (मण्डलानि चक्राणि येषाम्/मण्डलचक्राः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
योजयित्वाhaving harnessed
योजयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√yuj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); causative sense in usage (to yoke/harness)
परःशतम्more than a hundred
परःशतम्:
Saṅkhyā-viśeṣaṇa (संख्या-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara-śata (प्रातिपदिक; पर + शत)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषण; तत्पुरुष (शतं परम् = more than a hundred)
उष्ट्रगोऽश्वबलैःwith forces of camels, oxen, and horses
उष्ट्रगोऽश्वबलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootuṣṭra-go-aśva-bala (प्रातिपदिक; उष्ट्र + गो + अश्व + बल)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; द्वन्द्व (उष्ट्र-गो-अश्व) + बल; साधनभूत
भृत्याःservants
भृत्याः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛtya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
भरतम्Bharata
भरतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
यान्तम्going
यान्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyānt (कृदन्त; √yā या, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle)
अन्वयुःfollowed
अन्वयुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-√i (धातु; इण्)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अनु

Oh large-eyed one (Bharata)! you are asked to take these excellent raiments and precious ornaments and bestow them on your maternal uncle (said the messengers).

B
Bharata
C
chariots (rathāḥ)
C
camels
H
horses

FAQs

Dharma is coordinated service: attendants fulfill their roles efficiently so that a leader can perform higher duties without disorder or neglect.

Bharata’s departure becomes a full royal movement—vehicles are prepared and a large supporting retinue follows him.

Leadership supported by collective responsibility—Bharata’s mission is enabled by disciplined service and preparedness.