Shloka 19

Devanagari script

एवं वर्षसहस्राणां शतं वाऽहं त्वया सह।व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि न हि मे मतः।।।।

Transliteration

evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vāhaṃ tvayā saha |

vyatikramaṃ na vetsyāmi svargo 'pi na hi me mataḥ ||

Translation

ഇങ്ങനെ, നിനക്കൊപ്പം ഞാൻ ആയിരം വർഷങ്ങളോ—അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷവർഷങ്ങളോ—ജീവിച്ചാലും കാലം കടന്നുപോകുന്നത് ഞാൻ അറിയുകയില്ല; എനിക്കു സ്വർഗ്ഗം പോലും ആഗ്രഹ്യമല്ല.

Word by Word

• एवम्: thus/in this way
• एवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• वर्षसहस्राणाम्: of thousands of years
• वर्षसहस्राणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन; समासः: वर्ष-सहस्र (षष्ठी/तत्पुरुष) ‘of thousands of years’

• शतम्: a hundred
• शतम्: Kāla-māna (कालमान)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्या (numeral)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• त्वया: with you
• त्वया: Saha (सह)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• सह: together with
• सह: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-योगे अव्यय

• व्यतिक्रमम्: passing (of time)
• व्यतिक्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यति + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (negation)

• वेत्स्यामि: I will feel/know
• वेत्स्यामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्वर्गः: heaven
• स्वर्गः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अवधारण/हेतौ निपात (indeed/for)

• मे: for me/of me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• मतः: (is) desired/approved
• मतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; ‘considered/desired’; predicate with स्वर्गः

Context

O Rama! why are you speaking so lightly? O prince! if you hear these very same words (spoken to you), you will ridicule me.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma
• Heaven (svarga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Right values (dharma) prioritize faithful companionship and truth of the heart over pleasure or reward—even heavenly gain.

What is the narrative situation?

Sītā intensifies her argument: life with Rāma makes any duration bearable; separation makes even heaven worthless.

Which character virtue is emphasized?

Single-minded devotion (ananya-bhakti/ekānta-niṣṭhā) and value-clarity.