Shloka 35
एकोनविंशः सर्गः (Sarga 19): Rāma’s Unshaken Acceptance of Exile and Kaikeyī’s Urgency
प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलङ्कृते। विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान्।।2.19.34।। धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च।प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्।2.19.35।।
pratiṣidhya śubhaṃ chatraṃ vyajane ca svalaṅkṛte |
visarjayitvā svajanaṃ rathaṃ paurāṃs tathā janān || 2.19.34 ||
dhārayan manasā duḥkham indriyāṇi nigṛhya ca |
praviveśātmavān veśma mātur apriyaśaṃsivān || 2.19.35 ||
ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള രാമൻ മംഗളകരമായ വെൺകൊറ്റക്കുടയും അലങ്കരിച്ച വെൺചാമരങ്ങളും ഒഴിവാക്കി. പരിവാരങ്ങളെയും രഥത്തെയും നഗരവാസികളെയും തിരിച്ചയച്ച്, ദുഃഖം മനസ്സിലൊതുക്കി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, മാതാവിനോട് അനിഷ്ടവാർത്ത അറിയിക്കാനായി അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Self-possessed Rama held back his sorrow within his mind, abandoned theauspicious umbrella, well-decorated fans and chariot, sent away kinsmen, city-dwellers and others and entered his mother's residence to break the unpleasant news.
FAQs
Dharma is disciplined conduct under suffering: Rama restrains senses and public display, and chooses a considerate, orderly way to inform his mother of painful truth.
After the coronation is thwarted and exile looms, Rama dismisses royal paraphernalia and attendants and goes privately to his mother to communicate the bad news.
Self-mastery and compassion (ātmavatva, indriya-nigraha), paired with truthfulness in conveying difficult realities.