Shloka 10

गच्छन्तु चैवानयितुं दूताश्श्रीघ्रजवैर्हयैः।भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात्।।2.19.10।।

gacchantu caivānayituṃ dūtāḥ śīghrajavair hayaiḥ |

bharataṃ mātulakulād adyaiva nṛpaśāsanāt || 2.19.10 ||

രാജാജ്ഞപ്രകാരം ഇന്ന് തന്നേ ദൂതന്മാർ വേഗമേറിയ കുതിരകളിൽ പോയി, മാതുലകുലത്തിൽ നിന്നു ഭരതനെ കൊണ്ടുവരട്ടെ.

गच्छन्तुlet (them) go
गच्छन्तु:
Vidhi (विधि/आज्ञा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
आनयितुम्to bring
आनयितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to bring’
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
शीघ्रजवैःswift-speeded
शीघ्रजवैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीघ्रजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः शीघ्रः जवः यस्य (कर्मधारयः)
हयैःby horses
हयैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
भरतम्Bharata
भरतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
मातुलकुलात्from the maternal-uncle’s house
मातुलकुलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमातुलकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः मातुलस्य कुलम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)
अद्यtoday
अद्य:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एवitself; right away
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
नृपशासनात्by the king’s order
नृपशासनात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootनृपशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः नृपस्य शासनम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

With the king's orders let messengers go right away on swift horses to fetch Bharata from his maternal uncle's house.

B
Bharata
K
King (Daśaratha, implied by 'nṛpa')

FAQs

Dharma as orderly governance and truthfulness to command: arrangements are made promptly and transparently according to the king’s directive, preserving institutional and familial order.

With Rāma’s departure imminent, Bharata is to be summoned back quickly from his maternal relatives.

Practical responsibility and obedience to legitimate authority: swift execution of the king’s order without confusion or delay.