Shloka 22

तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा जन स्स सर्वो मुदितो नृपात्मजे।प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं यथोदयं चन्द्रमसस्सरित्पतिः।।।।

tasmin praviṣṭe pitur antikaṃ tadā janaḥ sa sarvo mudito nṛpātmaje |

pratīkṣate tasya punaḥ sma nirgamaṃ yathodayaṃ candramasaḥ saritpatiḥ ||

രാജകുമാരൻ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അവിടെയുള്ള സർവ്വജനവും ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു; പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും പുറത്തുവരുന്നതിനെ, നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രം ചന്ദ്രോദയം കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ കാത്തുനിന്നു.

तस्मिन्when/therein
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘in/when that (time)’
प्रविष्टेhaving entered
प्रविष्टे:
अधिकरण (Adhikaraṇa; locative absolute)
TypeVerb
Rootप्र+विश् (धातु)
Formक्त (past passive participle); सप्तमी-एकवचन, पुं/नपुंस; सति-सप्तमी (locative absolute) with तस्मिन्
पितुःof (his) father
पितुः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अन्तिकम्near/presence
अन्तिकम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायां द्वितीया (goal)
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जनःthe people
जनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सामूहिकार्थे (collective)
सःthat
सः:
कर्ता (Karta; apposition)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जनः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः
सर्वःall
सर्वः:
कर्ता (Karta; with जनः)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जनः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
मुदितःdelighted
मुदितः:
कर्ता (Karta; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
Formक्त (past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जनः इत्यस्य विशेषणम्
नृपात्मजेin the king's son (the prince)
नृपात्मजे:
अधिकरण/विषय (Adhikaraṇa/Topic)
TypeNoun
Rootनृप + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: नृपस्य आत्मजः; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘in/with regard to the prince’ (contextual locative)
प्रतीक्षतेwaits/was waiting
प्रतीक्षते:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootप्रति+ईक्ष् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; सामूहिक-कर्ता (collective subject)
तस्यof him/his
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंस, षष्ठी (6th), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: again)
स्मindeed/then (past marker)
स्म:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपात (particle indicating past/recollection; often with present form)
निर्गमम्exit/return
निर्गमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनिर्गम (प्रातिपदिक; √गम्)
Formघञ्-प्रत्ययान्त-भाववाचक (action noun); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यथाas
यथा:
उपमान (Upamā marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative: as/like)
उदयम्rise
उदयम्:
कर्म (Karma/Object; of implied verb ‘pratīkṣate’)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चन्द्रमसःof the moon
चन्द्रमसः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सरित्पतिःlord of rivers (ocean)
सरित्पतिः:
कर्ता (Karta/Subject; of implied ‘pratīkṣate’)
TypeNoun
Rootसरित् + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: सरितां पतिः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

When the prince approached his father all the people were delighted and awaited his return like the ocean waiting for the rise of the Moon.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptadaśassargaḥ৷৷Thus ends the seventeenth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma
D
Daśaratha
O
ocean (saritpatiḥ)
M
moon (candramas)

FAQs

Social trust in righteous rule: the people’s joy reflects their faith that Rāma embodies dharma and will uphold truthful, beneficent governance.

After Rāma enters to meet Daśaratha, the crowd remains outside, delighted, waiting for him to come back out.

Rāma’s moral authority—his presence inspires collective hope and confidence in dharmic leadership.