Shloka 98
द्वादशः सर्गः — Kaikeyi’s Boons and Dasaratha’s Moral Collapse
Ayodhya Kanda 12
यस्य त्वाहारसमये सूदाः कुण्डलधारिणः।।।।अहंपूर्वाः पचन्ति स्म प्रशस्तं पानभोजनम्।स कथन्नु कषायाणि तिक्तानि कटुकानि च।।।।भक्षयन्वन्यमाहारं सुतो मे वर्तयिष्यति।
yasya tv āhārasamaye sūdāḥ kuṇḍaladhāriṇaḥ, ahaṃpūrvāḥ pacanti sma praśastaṃ pānabhojanam; sa kathannu kaṣāyāṇi tiktāni kaṭukāni ca, bhakṣayan vanyam āhāraṃ suto me vartayiṣyati.
ആഹാരസമയത്ത് കുണ്ഡലധാരികളായ പാചകരെക്കൊണ്ട് ഞാൻ മുമ്പിൽ നിന്നു അഭിമാനത്തോടെ സമൃദ്ധമായ ഉത്തമ പാനഭോജനങ്ങൾ ഒരുക്കിപ്പിച്ചിരുന്ന എന്റെ പുത്രൻ, ഇനി വന്യാഹാരമായി കഷായവും തിക്തവും കടുപ്പമുള്ള കടുവും ആയ വസ്തുക്കൾ തിന്ന് എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
How will my son for whom the cooks with kundalas in their ears used to proudly prepare enough food and beverages subsist on astringent, pungent, bitter wild fruits and roots?
FAQs
The verse contrasts comfort and austerity to show the moral weight of decisions: dharma requires that power be exercised with empathy and restraint, not cruelty through policy.
Daśaratha mourns the loss of Rāma’s royal nourishment and imagines him forced to subsist on harsh forest foods.
Rāma’s implied endurance and capacity for renunciation (even if not stated directly), set against Daśaratha’s grief-driven compassion.