Valmiki Ramayana 2.118.10 — Ayodhya Kanda, Sarga 118, Shloka 10

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

Devanagari script

सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते।तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम्।।2.118.10।।

Transliteration

sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svarge mahīyate | tathāvṛttiś ca yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam ||

Translation

സാവിത്രി ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചു ശുശ്രൂഷ ചെയ്തതിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ നീയും ഭർത്തൃശുശ്രൂഷ എന്ന അതേ മാർഗം അനുസരിച്ച് ദിവ്യലോകത്തെ പ്രാപിക്കും.

Word by Word

• सावित्री: Savitri
• सावित्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पति-शुश्रूषाम्: service to (her) husband
• पति-शुश्रूषाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति-शुश्रूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative 2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पतेः शुश्रूषा)

• कृत्वा: having done/rendered
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• महीयते: is honored
• महीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• तथा-वृत्तिः: the same conduct/way
• तथा-वृत्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तथा-वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (तथा इति अव्ययपूर्वकः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• याता: (you) will go / have gone
• याता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘गता’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पति-शुश्रूषया: by service to (your) husband
• पति-शुश्रूषया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पति-शुश्रूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः

• दिवम्: to heaven
• दिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/goal), एकवचन

Context

Having served her husband (faithfully), Savitri is honoured in heaven. You also, byfollowing the same path of serving your husband, shall reach the heaven.

Characters & Entities

• Anasūyā
• Sītā
• Sāvitrī
• Svarga (heaven)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Upholding one’s chosen duty with fidelity: the verse frames steadfast marital devotion as a dharmic path leading to honour and spiritual reward.

What is the narrative situation?

Anasūyā instructs Sītā by citing Sāvitrī as an exemplar of devoted conduct.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast loyalty and disciplined commitment to dharma in one’s role.