Next Verse

Shloka 1

पम्पा-ऋष्यमूक-मार्गोपदेशः

Guidance to Pampa and Rishyamuka; counsel to befriend Sugriva

निदर्शयित्वा रामाय सीतायाः प्रतिपादने।वाक्यमन्वर्थमर्थज्ञः कबन्धः पुनरब्रवीत्।।3.73.1।।

nidarśayitvā rāmāya sītāyāḥ pratipādane |

vākyam anvartham arthajñaḥ kabandhaḥ punar abravīt || 3.73.1 ||

സീതയെ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള യുക്തമായ മാർഗം രാമനു കാണിച്ചുകൊടുത്ത ശേഷം, കാര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മർമ്മം അറിയുന്ന കബന്ധൻ അർത്ഥാനുരൂപമായ വാക്കുകളോടെ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
शिवःauspicious
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘पन्थाः’ इत्यस्य विशेषणम्
पन्थाःpath
पन्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम
पुष्पिताःin bloom/flowering
पुष्पिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘द्रुमाः’ इत्यस्य विशेषणम्
द्रुमाःtrees
द्रुमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
प्रतीचीम्westward
प्रतीचीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘दिशम्’ इत्यस्य विशेषणम्
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
आश्रित्यhaving taken to
आश्रित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund); ‘having resorted to’
प्रकाशन्तेshine/appear
प्रकाशन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-काश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
मनोरमाःdelightful
मनोरमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘द्रुमाः’ इत्यस्य विशेषणम्

Having shown Rama the means to find Sita, Kabandha spoke again these significant words:

K
Kabandha
R
Rāma
S
Sītā

FAQs

Dharma here is expressed as receiving and giving right counsel (yathārtha-vākya): guidance should be truthful, purposeful, and aligned with the real good—directing effort toward a righteous end (the recovery of Sītā).

After being freed from his curse, Kabandha advises Rāma on the practical path and next steps that will help in the search and recovery of Sītā.

Kabandha’s virtue is meaningful truth-speaking—speech that is both accurate (satya) and beneficial (hita), not merely decorative.