Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

जटायुवृत्तान्तः

Jatāyu’s Testimony and Rāma’s Grief

तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।अनेन सीता वैदेही भक्षिता नात्र संशयः।

taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt | anena sītā vaidehī bhakṣitā nātra saṃśayaḥ ||

പർവ്വതശിഖരംപോലെ മഹത്തായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: “ഇവൻ തന്നെയാണ് വൈദേഹി സീതയെ ഭക്ഷിച്ചത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.”

gṛdhra-rūpamvulture-form
gṛdhra-rūpam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgṛdhra (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (gṛdhrasya rūpam = vulture-form/guise)
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rakṣaḥdemon
rakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (often treated as neuter), प्रथमा, एकवचन
vyaktamclearly/evidently
vyaktam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootvyakta (प्रातिपदिक/कृदन्तनिष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicative adjective)
bhavatiis/becomes
bhavati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
kānanein the forest
kānane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
bhakṣayitvāhaving devoured
bhakṣayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√bhakṣ (धातु) → bhakṣayitvā (क्त्वान्त, णिच्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), causative nuance possible; पूर्वकालिक (having devoured)
viśāla-akṣīmthe large-eyed (woman)
viśāla-akṣīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootviśāla (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (viśāle akṣiṇī yasyāḥ sā = she who has large eyes)
āstesits/remains
āste:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ās (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sītāmSītā
sītām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
yathā-sukhamcomfortably/at ease
yathā-sukham:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + sukha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; क्रियाविशेषण (adverb: at ease/as he pleases)
enamhim
enam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vadhiṣyeI will kill
vadhiṣye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vadh (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
dīpta-asyaiḥwith blazing-tipped
dīpta-asyaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīpta (प्रातिपदिक/कृदन्त) + asya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहिः (dīptam āsyaṃ yeṣām = having blazing mouths/tips)
ghoraiḥterrible
ghoraiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of bāṇaiḥ)
bāṇaiḥwith arrows
bāṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
ajihmagaiḥstraight-flying
ajihmagaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + jihma (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहिः (na jihmaṃ gacchanti ye = going straight, not crooked)

On seeing Jatayu looking like the peak of a mountain, Rama said to Lakshmana, There is no doubt that this bird has devoured Vaidehi.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
V
Vaidehī
J
Jatāyu (implied by context: the vulture-like bird)

FAQs

Dharma warns against hasty conclusions: intense grief can distort perception, so truth (satya) should be verified before blame and violence.

Rāma and Lakṣmaṇa encounter the grievously wounded Jatāyu; mistaking appearances, Rāma initially suspects the bird has harmed Sītā.

Indirectly, the verse foregrounds the need for विवेक (discernment); it shows how even the righteous can momentarily falter under sorrow.