Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

सीतावियोगे रामविलापः

Rama’s Lament in Separation from Sita

तौ लोहितस्य प्रियदर्शनस्य सदोचितावुत्तमचन्दनस्य।वृत्तौ स्तनौ शोणितपङ्कदिग्धौ नूनं प्रियाया मम नाभिभातः।।।।

tau lohitasya priyadarśanasya sadocitāv uttamacandanasya |

vṛttau stanau śoṇitapaṅkadigdhau nūnaṃ priyāyā mama nābhibhātaḥ ||

എന്റെ പ്രിയയുടെ ആ വൃത്തസ്തനങ്ങൾ—ചുവപ്പിന്റെ ലാളിത്യത്തോടെ ദർശനസുഖകരവും, എപ്പോഴും ഉത്തമചന്ദനലേപം അർഹിച്ചതുമായവ—ഇപ്പോൾ രക്തവും ചെളിയും പുരണ്ടതിനാൽ നിശ്ചയം ശോഭിക്കുന്നില്ല.

तौthose two
तौ:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे द्विवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative dual, masc.)
लोहितस्यof the copper-red (complexioned one)
लोहितस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular, masc.)
प्रियदर्शनस्यof the lovely-looking one
प्रियदर्शनस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रिय + दर्शन (प्रातिपदिके; समासः)
Formतत्पुरुष-समासः (प्रियं दर्शनं यस्य/प्रियं दर्शनम्); विशेषणम्; पुंलिङ्गे एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular, masc.)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
उचितौaccustomed/used (to)
उचितौ:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउचित (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे द्विवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative dual, masc.)
उत्तमचन्दनस्यof the best sandal(-paste)
उत्तमचन्दनस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeNoun
Rootउत्तम + चन्दन (प्रातिपदिके; समासः)
Formकर्मधारय-समासः (उत्तमं चन्दनम्); नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular, neut.)
वृत्तौround, circular (two)
वृत्तौ:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे द्विवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative dual, masc.)
स्तनौthe two breasts
स्तनौ:
कर्ता (subject; apposition to तौ)
TypeNoun
Rootस्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्विवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative dual, masc.)
शोणितपङ्कदिग्धौsmeared with blood and mud
शोणितपङ्कदिग्धौ:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootशोणित + पङ्क + दिग्ध (प्रातिपदिके; समासः)
Formतत्पुरुष-समासः (शोणित-पङ्केन दिग्धौ); विशेषणम्; पुंलिङ्गे द्विवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative dual, masc.)
नूनम्surely
नूनम्:
वाक्योपपादक (sentence particle)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (particle/adverb of certainty)
प्रियायाof (my) beloved
प्रियाया:
सम्बन्ध (genitive: of (my) beloved)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular, fem.)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (genitive: my)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)
not
:
प्रतिषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
अभिभातःshines forth/appears pleasing
अभिभातः:
क्रिया (predicate verb)
TypeVerb
Rootअभि + भा (धातु)
Formधातुः: भा (दीप्तौ/प्रकाशने) उपसर्गः अभि; लट्-लकारः (Present); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

The timid princess of mine forcibly carried away into the sky by a demon must have again and again cried aloud out of fear in a broken voice.

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sita

FAQs

Dharma here is the recognition of harm and the duty to restore dignity: Rama’s lament is not sensual but moral—he grieves the violation and suffering of his wife.

Rama imagines Sita physically harmed during the abduction, contrasting her former adorned state with her present distress.

Reverence and tenderness toward one’s spouse, expressing the protective and honoring dimension of marital dharma.