Shloka 3
सीतावियोगे रामविलापः
Rama’s Lament in Separation from Sita
न मद्विधो दुष्कृतकर्मकारी मन्ये द्वितीयोऽस्ति वसुन्धरायाम्।शोकेन शोको हि परम्पराया मा मेति भिन्दन्हृदयं मनश्च।।।।
na madvidho duṣkṛtakarmakārī manye dvitīyo ’sti vasundharāyām |
śokena śoko hi paramparāyā māṃ eti bhindan hṛdayaṃ manaś ca ||
എന്നെപ്പോലെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത മറ്റൊരാൾ ഭൂമിയിൽ ഇല്ലെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; കാരണം ശോകത്തിനുമേൽ ശോകം ഇടവിടാതെ പരമ്പരയായി എന്നെ അടിച്ചുതകർക്കുന്നു, എന്റെ ഹൃദയവും മനസ്സും പിളർത്തുന്നു.
Rama who carries on the (glorious) progeny of the Raghu dynasty, did not (however) consider seriously the words of Lakshmana, a man of great prowess. Forsaking his courage he was once again overtaken by deep sorrow.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অরণ্যকাণ্ডে ত্রিষষ্টিতমস্সর্গঃ৷৷Thus ends the sixtythird sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.
FAQs
The verse frames suffering through moral causality: Rama interprets recurring sorrow as the fruit of ‘wrong action.’ Dharma here is accountability—owning consequences rather than blaming others.
Rama, devastated by Sita’s loss, turns inward and condemns himself, interpreting the catastrophe as the result of prior moral failing.
Humility and moral introspection—Rama judges himself first, a hallmark of ethical leadership in Itihasa.