Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

हा ममार्ये क्व यातासि हा साध्वि वरवर्णिनि।।3.62.10।।हा सकामा त्वया देवी कैकेयी सा भविष्यति।

hā mamārye kva yātāsi hā sādhvi varavarṇini || 3.62.10 || hā sakāmā tvayā devī kaikeyī sā bhaviṣyati |

ഹാ, എന്റെ ആര്യേ! നീ എവിടേക്കു പോയി? ഹാ, സാദ്ധ്വി, ഉത്തമവർണ്ണിനീ! നിന്റെ കാരണത്താൽ ദേവിയായ കൈകേയി രാജ്ഞിക്ക് ഇനി അവളുടെ ആഗ്രഹം സഫലമാകും.

हाalas
हा:
Sambandha (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; शोक/विस्मयार्थक-उद्गारः (‘alas!’)
ममmy/of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
आर्येO noble lady
आर्ये:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootआर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
क्वwhere
क्व:
Sambandha (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-देशवाचक (‘where’)
याताgone
याता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘असि’ इत्यनेन सह परिप्रयोगः (periphrastic perfect-like)
असिare/have (you)
असि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हाalas
हा:
Sambandha (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; उद्गारः
साध्विO virtuous lady
साध्वि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
वरवर्णिनिO fair-complexioned one
वरवर्णिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर-वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः ‘वरः वर्णः यस्याः’
हाalas
हा:
Sambandha (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; उद्गारः
सकामाwith her wish fulfilled
सकामा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस-काम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘कामः सिद्धः यस्याः’ = ‘desire-fulfilled’; ‘कैकेयी’ इत्यस्य विशेषणम्
त्वयाby you/because of you
त्वया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; हेतौ/करणे
देवीthe queen
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘कैकेयी’ इत्यस्य विशेषणम्
कैकेयीKaikeyī
कैकेयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘कैकेयी’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निश्चयार्थ
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Alas, my noble lady, where have you gone? O chaste lady of excellent complexion, that queen Kaikeyi's desire will be fulfilled now.

R
Rāma
S
Sītā
K
Kaikeyī

FAQs

The verse reflects dharmic awareness of consequences: personal tragedy is seen in relation to wider moral and political outcomes—Rāma recognizes how Sītā’s loss intersects with Kaikeyī’s earlier aims.

Rāma continues lamenting Sītā’s disappearance and, in anguish, links it to the fulfillment of Kaikeyī’s wish that led to his exile and suffering.

Rāma’s clarity of perception even in grief—he connects events and speaks candidly, while still honoring Sītā as noble and virtuous.