Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

गज सा गजनासोरूर्यदि दृष्टा त्वया भवेत्।तां मन्ये विदितां तुभ्यमाख्याहि वरवारण।3.60.24।।

gaja sā gajanāsorūr yadi dṛṣṭā tvayā bhavet | tāṁ manye viditāṁ tubhyam ākhyāhi varavāraṇa || 3.60.24 ||

ഹേ ഗജമേ! ഗജസൂണ്ടുപോലെയുള്ള ഊരുകളുള്ള അവളെ നീ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവൾ നിനക്കറിയാവളാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. പറയുക, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ വരവാരണ!

गजO elephant
गज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Vocative singular)
साshe
सा:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative singular)
गजनासोरूःhaving thighs like an elephant's trunk
गजनासोरूः:
Kartṛviśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootgaja + nāsā + ūru (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (गजनासे इव ऊरू यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative singular)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; शर्तार्थक (if)
दृष्टाseen
दृष्टा:
Kriyā (क्रिया; predicate with 'bhavet')
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative singular)
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचन (Instrumental singular)
भवेत्might be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
मन्येI think
मन्ये:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootman (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन (1st person singular)
विदिताम्known
विदिताम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvidita (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (known), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative singular)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी, एकवचन (Dative singular)
आख्याहिtell, inform
आख्याहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + khyā (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd person singular)
वरवारणO best of elephants
वरवारण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara + vāraṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (वरः वारणः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Vocative singular)

O elephant! tell me if you have seen her whose thighs are like the trunk of an elephant. O best of elephants, tell me if you know her.

R
Rāma
M
Maithilī (Sītā, implied)
E
Elephant (gaja/vara-vāraṇa)

FAQs

Dharma is the pursuit of truth (satya) in service of justice—Rāma seeks reliable testimony to restore moral order after Sītā’s wrongful abduction.

Rāma addresses an elephant during his search, describing Sītā by distinctive features and urging the animal to report honestly if it has seen her.

Practical discernment amid grief: he tries to identify Sītā through recognizable marks, showing focused intent rather than mere lament.