Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

मारीचवधोत्तरं रामस्य शङ्का-निमित्त-दर्शनं लक्ष्मण-निग्रहश्च

After Maricha’s Slaying: Omens, Anxiety, and Rama’s Rebuke of Lakshmana

यथा वै मृगसङ्घाश्च गोमायुश्चैव भैरवम्।वाश्यन्ते शकुनाश्चापि प्रदीप्तामभितो दिशम्।।।।अपि स्वस्ति भवेत्तस्या राजपुत्र्या महाबल।

yathā vai mṛgasaṅghāś ca gomāyuś caiva bhairavam |

vāśyante śakunāś cāpi pradīptām abhito diśam ||

api svasti bhavet tasyā rājaputryā mahābala ||

മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളും ഗോമായുവും (നരിയും) പക്ഷികളും ഭയാനകമായി നിലവിളിച്ച് ജ്വലിക്കുന്ന ദിക്കിലേക്കു തിരിയുമ്പോൾ—ഹേ മഹാബലാ, ആ രാജകുമാരിക്ക് സുഖക്ഷേമം ഉണ്ടാകുമോ?

idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (indeed/for)
rakṣaḥdemon
rakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mṛga-sannikāśamresembling a deer
mṛga-sannikāśam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmṛga (प्रातिपदिक) + sannikāśa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मृगस्य सन्निकाशः/सदृशः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of rakṣaḥ)
pralobhyahaving lured
pralobhya:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootpra-√lubh (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund), अव्ययभाव; अर्थः—प्रलोभ्य (having lured)
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
dūramfar
dūram:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdūra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-द्वितीया एकवचन; देशवाचक (far)
anuprayāntamfollowing
anuprayāntam:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootanu-pra-√yā (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगः, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of rakṣaḥ) ‘following’
hatamkilled
hatam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roothata (प्रातिपदिक; √han-क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (killed)
kathañcitsomehow
kathañcit:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkathañcit (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (somehow)
mahatāwith great
mahatā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (of śrameṇa)
śrameṇaeffort; exertion
śrameṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
saḥthat
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rākṣasaḥdemon
rākṣasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
abhūtbecame; turned out to be
abhūt:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलुङ् (Aorist/Imperfect-like), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः—अभवत् (became/turned out)
mriyamāṇaḥdying
mriyamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√mṛ (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्/Present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of rākṣasaḥ) ‘dying’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (just/indeed)

O mighty Lakshmana ! from the way the beasts, jackals and birds too have turned in the bright direction of the Sun, crying in a frightful manner, can we hope princess Sita is safe ?

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sita (princess)
B
beasts (mrigasangha)
B
birds (shakuna)

FAQs

Dharma includes attentiveness to warnings and proactive protection; anxiety here is not weakness but a moral response to possible harm to the innocent.

Rāma interprets alarming natural sounds and movements as bad omens regarding Sītā’s condition.

Protective vigilance and empathy—Rāma’s mind continually returns to Sītā’s safety.