HomeRamayanaAranya KandaSarga 5Shloka 17
Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

शरभङ्गाश्रमगमनम् तथा इन्द्रदर्शनम्

Approach to Sarabhanga’s Hermitage and the Vision of Indra

इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठ्न्त्यभितो रथम्।शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खङ्गपाणयः।।3.5.15।।विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः।शोणांशुवसनास्सर्वे व्याध्रा इव दुरासदाः।।3.5.16।।उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः।रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्।।3.5.17।।

ime ca puruṣavyāghrā ye tiṣṭhanty abhito ratham |

śataṁ śataṁ kuṇḍalino yuvānaḥ khaṅgapāṇayaḥ || 3.5.15 ||

vistīrṇavipuloraskāḥ parighāyatabāhavaḥ |

śoṇāṁśuvasanāḥ sarve vyāghrā iva durāsadāḥ || 3.5.16 ||

urodeśeṣu sarveṣāṁ hārā jvalanasannibhāḥ |

rūpaṁ bibhrati saumitre pañcaviṁśativārṣikam || 3.5.17 ||

ഹേ സൗമിത്രേ (ലക്ഷ്മണ), രഥത്തിന്റെ ചുറ്റും നൂറുകളായി നൂറുകളായി പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാർ നില്ക്കുന്നു—യുവാക്കൾ, കുണ്ഡലധാരികൾ, കൈയിൽ ഖഡ്ഗം പിടിച്ചവർ. വിശാലവും വിപുലവുമായ വക്ഷസ്ഥലമുള്ളവർ, പരിഘംപോലെ ദൃഢമായ ഭുജങ്ങളുള്ളവർ, എല്ലാവരും ചുവന്ന വസ്ത്രധാരികൾ; വ്യാഘ്രങ്ങളെപ്പോലെ സമീപിക്കാൻ ദുഷ്കരം. എല്ലാവരുടെയും ഉരസ്സിൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഹാരങ്ങൾ തിളങ്ങുന്നു; ഹേ സൗമിത്രേ, അവർ പഞ്ചവിംശതി വയസ്സുള്ളവരെപ്പോലെ രൂപം ധരിക്കുന്നു.

उरोदेशेषुon the chest-regions
उरोदेशेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउरोदेश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उरः-देशः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; locative ‘on (their) chests’
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of all (of them)’
हाराःnecklaces/garlands
हाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; subject of implied ‘are’
ज्वलनसन्निभाःlike blazing fire
ज्वलनसन्निभाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्वलन + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ज्वलनस्य सन्निभाः = ‘resembling fire’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying हाराः
रूपम्appearance, form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of बिभ्रति
बिभ्रतिthey bear, possess
बिभ्रति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘they bear/possess’
सौमित्रेO son of Sumitrā (Lakshmana)
सौमित्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
पञ्चविंशतिवार्षिकम्of twenty-five years (in age)
पञ्चविंशतिवार्षिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपञ्चविंशति + वार्षिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पञ्चविंशतिः वर्षाणि यस्य/वयः; ‘of 25 years’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रूपम्

The horses of Indra, who is often invoked (during sacrificial rituals) and about whom we have heard earlier, are now stationed in the sky.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)
C
Chariot (Indra’s, in context)

FAQs

Dharma includes honoring rightful power used in service of cosmic order; the disciplined, radiant retinue symbolizes strength governed by order, not chaos.

Rāma describes to Lakṣmaṇa the formidable celestial guards stationed around Indra’s chariot.

Observant clarity and instructive composure—Rāma carefully details what he sees, guiding Lakṣmaṇa without agitation.