Shloka 4
मारीचवधः — The Slaying of Maricha
Golden Deer Deception
तं स्म पश्यति रूपेण द्योतमानमिवाग्रतः।।।।अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर्महावने।अतिवृत्तमिषोः पाताल्लोभयानं कदाचन।।।।शङ्कितन्तु समुद्भ्रान्तमुत्पतन्तमिवाम्बरे।दृश्यमानमदृश्यं च वनोद्देशेषु केषुचित्।।।।छिन्नाभ्रैरिव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम्।
taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānam ivāgrataḥ |
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇir mahāvane |
ativṛttam iṣoḥ pātāl lobhayānaṃ kadācana ||
śaṅkitaṃ tu samudbhrāntam utpatantam ivāmbare |
dṛśyamānam adṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit ||
chinnābhrair iva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam ||
ധനുസ്സു കൈയിൽ പിടിച്ച് മഹാവനത്തിൽ പാഞ്ഞ രാമൻ, മുന്നിൽ ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്ന ആ രൂപത്തെ കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കുമ്പോൾ അത് ചിലപ്പോൾ അമ്പിന്റെ പരിധി കടന്ന് വഴുതിപ്പോകും; ചിലപ്പോൾ മോഹം ഉണർത്തി മുന്നോട്ടു വലിക്കും. സംശയത്തോടെയും വ്യാകുലതയോടെയും അത് ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടുന്നതുപോലെ തോന്നി; വനത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമായി പിന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായി. ചിന്നമേഘങ്ങൾ മറയ്ക്കുകയും വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ശരദ്ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ ആയിരുന്നു അത്.
After killing the demon in the figure of a deer and hearing his voice, Rama was overtaken by intense fear born of despair.
FAQs
The imagery teaches discernment (viveka): what dazzles the senses can be unstable and misleading. Dharma requires steady judgment, not being pulled by mere appearances.
Rāma continues the chase; the deer repeatedly appears and disappears, deliberately keeping him at a distance.
Rāma’s perseverance, alongside the cautionary theme that even perseverance must be guided by discrimination.