Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

मायामृगदर्शनम्

The Vision of the Illusory Deer

शङ्कमानस्तु तं दृष्ट्वा लक्ष्मणो राममब्रवीत्।तमेवैनमहं मन्ये मारीचं राक्षसं मृगम्।।।।

śaṅkamānas tu taṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇo rāmam abravīt | tam evainam ahaṃ manye mārīcaṃ rākṣasaṃ mṛgam ||

അതിനെ കണ്ടു സംശയിച്ച ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: “ഈ മൃഗരൂപത്തിലുള്ള രാക്ഷസൻ തന്നെയാണ് മാരീചൻ എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.”

शङ्कमानःsuspecting
शङ्कमानः:
कर्ता (Karta/Subject; participial qualifier)
TypeVerb
Rootशङ्क् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (Present middle participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.), एकवचन (sg.); ‘लक्ष्मणः’ इत्यस्य विशेषणम्
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तम्that (one)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.), एकवचन (sg.)
रामम्to Rama
रामम्:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient; person addressed)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.), परस्मैपद
तम्him/that one
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
एनम्this one
एनम्:
कर्म (Karma/Object; in apposition to तम्)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (Nom.), एकवचन (sg.)
मन्येthink
मन्ये:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन (sg.), आत्मनेपद
मारीचम्Maricha
मारीचम्:
कर्म (Karma/Object; predicative)
TypeNoun
Rootमारीच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.); ‘तम्/एनम्’ इत्यस्य विशेष्य-निर्देश
राक्षसम्a demon
राक्षसम्:
कर्म (Karma/Object; appositional)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.); ‘मारीचम्’ इत्यस्य विशेषणम्
मृगम्(as) a deer
मृगम्:
कर्म (Karma/Object; appositional)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.), एकवचन (sg.); ‘मारीचम्’ इत्यस्य उपाधि/रूप-निर्देश

Seeing the deer, Lakshmana suspected him to be Maricha and said this to Rama.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
M
Mārīca
R
rākṣasa
D
deer

FAQs

Satya-guided prudence: Dharma includes speaking timely truth to prevent harm. Lakṣmaṇa models responsible counsel—warning a leader when danger is disguised as beauty.

At the sight of the extraordinary deer, Lakṣmaṇa suspects deception and identifies it as Mārīca in disguise.

Vigilance and loyal counsel: Lakṣmaṇa prioritizes safety and truth over fascination with appearances.