Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

मारीचस्य रावणं प्रति नीत्युपदेशः

Maricha’s Counsel on Kingship and Ruin to Ravana

स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजास्तीक्ष्णेन रावण।रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा।।।।

svāminā pratikūlena prajāḥ tīkṣṇena rāvaṇa | rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā ||

ഹേ രാവണ, പ്രതികൂലനും ക്രൂരനും ആയ അധിപൻ കാത്തിരിക്കുന്ന പ്രജകൾ വളരുകയില്ല; ഗോമായു (നരി) കാക്കുന്ന ആടുകളെപ്പോലെ.

स्वामिनाby a master
स्वामिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
प्रतिकूलेनunfavorable/hostile
प्रतिकूलेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्रतिकूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; स्वामिना इति विशेषणम्
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
तीक्ष्णेनharsh
तीक्ष्णेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; स्वामिना इति विशेषणम्
रावणO Ravana
रावण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्
रक्ष्यमाणाःbeing protected
रक्ष्यमाणाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle) शानच्; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; प्रजाः इति विशेषणम्
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध particle
वर्धन्तेgrow/prosper
वर्धन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट् (Present) आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
मेषाःsheep
मेषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
गोमायुनाby a jackal
गोमायुना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगोमायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
यथाas
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक

Under a rude, crooked king whose senses are not under his control the demons will surely perish.

M
Mārīca
R
Rāvaṇa
P
prajā (subjects)
G
gomāyu (jackal)
M
meṣa (sheep)

FAQs

A ruler’s dharma is genuine protection; when ‘protection’ is driven by hostility and cruelty, it becomes exploitation and leads to decline.

Mārīca rebukes Rāvaṇa’s disposition, using a sharp simile to show that tyrannical rule cannot nurture prosperity.

Dayā (compassion) and anukampā (care for dependents) as foundations of righteous rule.