Shloka 15

विराधवधः

The Slaying (Burial) of Viradha

Devanagari script

कौसल्यासुप्रजा राम तातस्त्वं विदितो मया।वैदेही च महाभागा लक्ष्मणश्च महायशाः।।।।

Transliteration

kausalyāsupraja rāma tātas tvaṃ vidito mayā |

vaidehī ca mahābhāgā lakṣmaṇaś ca mahāyaśāḥ ||

Translation

കൗസല്യാസുപ്രജ രാമാ! താതാ, ഇപ്പോൾ നിന്നെ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വൈദേഹി മഹാഭാഗ്യവതി; മഹായശസ്സുള്ള ലക്ഷ്മണനും അങ്ങനെ തന്നേ.

Word by Word

• कौसल्या-सुप्रजाः: O good son of Kausalya
• कौसल्या-सुप्रजाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कौसल्या (प्रातिपदिक) + सुप्रज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘good son of Kausalya’ (address)

• राम: O Rama
• राम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तात: O dear one
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; स्नेह-संबोधन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विदितः: known, recognized
• विदितः: Kriya-samartha (क्रिया-समर्थ; predicate)
• Type: Adjective
• Root: √विद् (धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त; predicate with implied ‘असि’

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता; agent of passive ‘known by me’)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• वैदेही: Vaidehi (Sita)
• वैदेही: Karta (कर्ता; coordinated subject)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• महाभागा: greatly fortunate
• महाभागा: Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of वैदेही)

• लक्ष्मणः: Lakshmana
• लक्ष्मणः: Karta (कर्ता; coordinated subject)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• महायशाः: of great fame
• महायशाः: Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महायशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of लक्ष्मणः)

Context

O dear Rama, I know now you are the blessed son of Kausalya, Sita is a noble lady and a glorious soul.

Characters & Entities

• Virādha
• Rāma
• Kausalyā
• Sītā (Vaidehī)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Truthfulness includes right recognition—seeing the virtuous as virtuous and honoring them; dharma is supported by acknowledging noble character.

What is the narrative situation?

Virādha identifies Rāma as Kausalyā’s noble son and also acknowledges Sītā and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

The recognized nobility (śīla) and fame (yaśas) of Rāma’s household—worthiness that becomes evident even to an enemy.