Shloka 1

खरस्य क्रोधः — शूर्पणखावृत्तान्तकथनम्

Khara’s Wrath and Śūrpaṇakhā’s Report

Devanagari script

तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम्।भगिनीं क्रोधसन्तप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः।।।।

Transliteration

tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām | bhaginīṃ krodhasantaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ ||

Translation

അവളെ അങ്ങനെ വീണുകിടക്കുന്നതും വികൃതരൂപിണിയായി രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞതുമായ സഹോദരിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച രാക്ഷസൻ ഖരൻ അവളോട് ചോദിച്ചു.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• तथा: thus, in that way
• तथा: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• पतिताम्: fallen
• पतिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पत् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रत्ययार्थ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• विरूपाम्: disfigured
• विरूपाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विरूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• शोणित-उक्षिताम्: sprinkled/drenched with blood
• शोणित-उक्षिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शोणित (प्रातिपदिक) + उक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √उक्ष् धातु)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): शोणितेन उक्षिता; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• भगिनीम्: sister
• भगिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्रोध-सन्तप्तः: burning with anger
• क्रोध-सन्तप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + सन्तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तप् धातु)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (instrumental determinative): क्रोधेन सन्तप्तः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• खरः: Khara
• खरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)

• पप्रच्छ: asked, inquired
• पप्रच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• राक्षसः: the demon
• राक्षसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जातिवाचक

Context

Burning with anger to see his sister fallen down disfigured and drenched in blood, Khara enquired:

Characters & Entities

• Khara
• Śūrpaṇakhā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Anger is shown as a catalyst for adharma and escalation; dharma calls for discernment before retaliation.

What is the narrative situation?

After Śūrpaṇakhā is mutilated, she reaches her kin; Khara sees her condition and reacts with rage.

Which character virtue is emphasized?

A negative trait is foregrounded: Khara’s wrathful impulsiveness, which drives the coming conflict.