Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

शूर्पणखाया आगमनम्

Surpanakha Approaches Rama

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।।।

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam | ājānubāhuṃ dīptāsyam atīva priyadarśanam || gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam | sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || rāmam indīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham | babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā ||

സിംഹവക്ഷസ്ഥലനും മഹാബാഹുവും, പദ്മപത്രസമാന ദൃഷ്ടിയുമുള്ളവൻ; ആജാനുബാഹുവും ദീപ്തമുഖനും അത്യന്തം പ്രിയദർശനനും; ഗജവിക്രാന്തഗമനത്തോടെ നടക്കുന്നവൻ, ജടാമണ്ഡലം ധരിച്ചവൻ; സുകുമാരനായിട്ടും മഹാസത്ത്വശാലി, രാജലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ; നീലപദ്മശ്യാമനും കന്ദർപ്പസദൃശപ്രഭയും ഉള്ള രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ രാക്ഷസി കാമമോഹിതയായി അവനെ ഇന്ദ്രസമാനനെന്ന് കരുതി മയങ്ങി.

siṃha-uraskamhaving a lion-like chest
siṃha-uraskam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsiṃha (प्रातिपदिक) + uras (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (siṃhasya uras iva)
mahā-bāhummighty-armed
mahā-bāhum:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bāhu (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2nd), Ekavacana; कर्मधारयः (mahān bāhuḥ yasya)
padma-patra-nibha-īkṣaṇamwhose eyes resemble lotus petals
padma-patra-nibha-īkṣaṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpadma (प्रातिपदिक) + patra (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; बहुपद-तत्पुरुषः (padmapatrasya nibham īkṣaṇam yasya)
ā-jānu-bāhumwith arms reaching the knees
ā-jānu-bāhum:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā (उपसर्ग) + jānu (प्रातिपदिक) + bāhu (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः प्रयोगः: ā-jānu (up to the knees) + bāhu; अर्थः: 'jānūparyanta-bāhuḥ'
dīpta-āsyamwith a radiant face
dīpta-āsyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + āsya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (dīptam āsyaṃ yasya)
atīvaexceedingly
atīva:
Viśeṣaṇa (विशेषण-अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/परिमाणवाचक (adverb of degree)
priya-darśanampleasing to behold
priya-darśanam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक) + darśana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (priyam darśanam yasya)
gaja-vikrānta-gamanamhaving an elephant-like gait
gaja-vikrānta-gamanam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootgaja (प्रातिपदिक) + vikrānta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + gamana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (gajasya vikrāntaṃ gamanam iva yasya)
jaṭā-maṇḍala-dhāriṇamwearing a circle of matted hair
jaṭā-maṇḍala-dhāriṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjaṭā (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक) + dhārin (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (jaṭāmaṇḍalaṃ dhārayati iti)
sukumāramdelicate, tender
sukumāram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsukumāra (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
mahā-sattvamof great strength/valor
mahā-sattvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (mahat sattvam yasya)
pārthiva-vyañjana-anvitamendowed with royal marks
pārthiva-vyañjana-anvitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpārthiva (प्रातिपदिक) + vyañjana (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (pārthivasya vyañjanaiḥ anvitaḥ)
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
indīvara-śyāmamdark like a blue lotus
indīvara-śyāmam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootindīvara (प्रातिपदिक) + śyāma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (indīvara-iva śyāmaḥ)
kandarpa-sadṛśa-prabhamradiant like Cupid
kandarpa-sadṛśa-prabham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkandarpa (प्रातिपदिक) + sadṛśa (प्रातिपदिक) + prabhā/prabha (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (kandarpasya sadṛśī prabhā yasya)
babhūvabecame
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
indra-upamamlike Indra
indra-upamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootindra (प्रातिपदिक) + upama (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (indra-sadṛśam)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव), 'having seen'
rākṣasīthe demoness
rākṣasī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1st), Ekavacana
kāma-mohitādeluded by desire
kāma-mohitā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + mohita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः (kāmena mohitā)

Thus addressed, Rama, skilled in speech, laughed and started speaking to that woman of bewitching eyes.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशस्सर्गः।।Thus ends the seventeenth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma
Ś
Śūrpaṇakhā (implied as rākṣasī)
I
Indra
K
Kandarpa (Kāma)

FAQs

Uncontrolled kāma (desire) clouds discernment; dharma requires mastery over attraction and the ability to see persons rightly, not as objects of impulse.

The poet describes Rāma’s appearance in detail to explain why Śūrpaṇakhā becomes infatuated and approaches him with improper intent.

Rāma’s royal-luminous bearing even in exile—outer splendour reflecting inner steadiness—contrasted with Śūrpaṇakhā’s desire-driven delusion.