Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

हेमन्तवर्णनम् तथा भरतधर्मनिष्ठा-चिन्तनम्

Winter Description and Reflection on Bharata’s Devotion

कदान्वहं समेष्यामि भरतेन महात्मना।शत्रुघ्नेन च वीरेण त्वया च रघुनन्दन।।।।

kadā nv ahaṃ sameṣyāmi bharatena mahātmanā |

śatrughnena ca vīreṇa tvayā ca raghunandana ||

ഹേ രഘുനന്ദനാ! മഹാത്മാവായ ഭരതനോടും, വീരനായ ശത്രുഘ്നനോടും, നിനക്കൊപ്പവും—ഞാൻ എപ്പോൾ വീണ്ടും ഒന്നിച്ചുകൂടും?

kadāwhen?
kadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadā (अव्यय)
FormInterrogative adverb (प्रश्नाव्यय)
nuindeed/now
nu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
FormParticle/emphasis (निपात)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), 1st case Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
sameṣyāmishall meet/come together
sameṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√i (धातु)
FormFuture (लृट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
bharatenawith Bharata
bharatena:
Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), 3rd case Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
mahātmanāgreat-souled
mahātmanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), 3rd case Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन); adjective qualifying ‘bharatena’; compound: mahā + ātman (महान् आत्मा)
śatrughnenawith Śatrughna
śatrughnena:
Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), 3rd case Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vīreṇabrave
vīreṇa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), 3rd case Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन); adjective qualifying ‘śatrughnena’
tvayāwith you
tvayā:
Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootyuṣmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), 3rd case Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
raghunandanaO joy of the Raghus
raghunandana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootraghunandana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन/प्रथमा-सम्बोधन), Singular (एकवचन); compound: raghu + nandana (रघोः नन्दनः)

People feel frozen with fog, and water is no more enjoyable. The earth is full of crops and fire is so agreeable.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
B
Bharata
Ś
Śatrughna
R
Raghu dynasty

FAQs

It reflects fidelity to familial dharma: even in exile, Rāma’s heart remains oriented toward rightful kinship bonds and reunion in due course.

Rāma expresses longing to meet his brothers again while living in the forest.

Constancy (dhairya) and affectionate responsibility: love is expressed without abandoning duty.