Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

जटायुस्संवादः — Encounter with Jaṭāyu and the Genealogy of Beings

Aranyakanda 14

तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वटस्थं रामलक्ष्मणौ।मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति।।3.14.2।।

taṃ dṛṣṭvā tau mahābhāgau vaṭasthaṃ rāmalakṣmaṇau |

menāte rākṣasaṃ pakṣiṃ bruvāṇau ko bhavān iti ||3.14.2||

വടവൃക്ഷത്തിൽ ഇരുന്ന ആ പക്ഷിയെ കണ്ട മഹാഭാഗന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും അവനെ ഒരു രാക്ഷസപക്ഷിയെന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു: “നീ ആരാണ്?” എന്നു ചോദിച്ചു.

tamhim/that one
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), indeclinable; 'having seen'
tauthose two
tau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Dual
mahābhāgaufortunate, noble
mahābhāgau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual; adjective qualifying 'rāma-lakṣmaṇau'
vaṭasthamperched on a banyan
vaṭastham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaṭa (प्रातिपदिक) + stha (√sthā)
FormMasculine, Accusative, Singular; 'standing on/in a banyan (tree)' qualifying 'pakṣiṃ'
rāmalakṣmaṇauRama and Lakshmana
rāmalakṣmaṇau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक) + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual; dvandva: 'Rama and Lakshmana'
mēnātēthey thought
mēnātē:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (मन् धातु)
FormLakāra: Laṭ (present), Ātmanepada, Purusha: 3rd, Vachana: Dual; 'they thought/considered'
rākṣasama demon
rākṣasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; predicate object with 'mēnātē'
pakṣiṃbird
pakṣiṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
bruvāṇausaying
bruvāṇau:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√brū (ब्रू धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Dual; agrees with 'rāmalakṣmaṇau'
kaḥwho?
kaḥ:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; interrogative pronoun
bhavānyou (sir)
bhavān:
Sambodhyam (सम्बोध्य)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; honorific 2nd-person pronoun
itithus
iti:
Vākyārtha-marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle

To Tamra were born, Krounchi, Bhasi, Syeni, Dhrutharashtri and Suki. Altogether they were five beautiful young maids famous in the world.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
vaṭa (banyan tree)
R
rākṣasa

FAQs

Discernment and truthful inquiry: when faced with uncertainty, one should investigate directly rather than act rashly.

Rāma and Lakṣmaṇa notice a bird on a banyan tree, suspect it may be a rākṣasa in disguise, and question it.

Prudence (viveka): they seek clarification through questioning instead of immediate aggression.