Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

अगस्त्याश्रमप्रवेशः तथा दिव्यायुधप्रदानम्

Entry into Agastya’s Hermitage and the Gift of Divine Weapons

ततो निष्क्रम्य सम्भ्रान्तश्शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।क्वासौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्।

tato niṣkramya sambhrāntaḥ śiṣyo lakṣmaṇam abravīt |

kvāsau rāmo muniṃ draṣṭum etu praviśatu svayam ||

അപ്പോൾ ശിഷ്യൻ ആകുലതയോടെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു— “രാമൻ എവിടെയാണ്? മുനിയെ ദർശിക്കുവാൻ അദ്ദേഹം സ്വയം വരട്ടെ; അകത്ത് പ്രവേശിക്കട്ടെ.”

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रम (thereafter/from there)
निष्क्रम्यhaving gone out
निष्क्रम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनिस्+क्रम् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having gone out’
सम्भ्रान्तःhurried
सम्भ्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+भ्रम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘agitated/hurried’
शिष्यःthe disciple
शिष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said’
क्वwhere?
क्व:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-देशवाचक (where?)
असौhe
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन; ‘he/that one’
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)
एतुlet him come
एतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘let him come’
प्रविशतुlet him enter
प्रविशतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+विश् (धातु)
Formलोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘let him enter’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः-प्रयोग (himself)

Then Lakshmana reached the entrance of the hermitage with the disciple and showed Rama of the Kakutstha race and Sita, daughter of Janaka .

A
Agastya (implied as the sage)
D
disciple (śiṣya)
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
Ā
āśrama (implied)

FAQs

Promptness in righteous duty: once dharma-based hospitality is commanded, it should be executed quickly and properly, without negligence.

The disciple comes out from the hermitage to locate Rāma and instructs that he should enter to meet Agastya.

Responsible service (sevā) and urgency in carrying out a righteous instruction.