Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Description and Measurements of Śākadvīpa

with Oceans, Mountains, Varṣas, and Rivers

ऋषय ऊचुः । सुमहान्संशयोऽस्माकं प्राप्तोयं सूत यत्त्वया । प्रजाः कथं सूत सम्यक्संप्राप्ताः श्यामतामिह

ṛṣaya ūcuḥ | sumahānsaṃśayo'smākaṃ prāptoyaṃ sūta yattvayā | prajāḥ kathaṃ sūta samyaksaṃprāptāḥ śyāmatāmiha

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ സൂതാ, നീ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് മഹത്തായ സംശയം ഉണർന്നു. പറയുക, ഹേ സൂതാ, ഇവിടെ പ്രജകൾ എങ്ങനെ ശരിയായി ശ്യാമത്വം പ്രാപിച്ചു?”

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
सुमहान्very great
सुमहान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; 'सु' उपसर्गवत् तीव्रार्थक
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
प्राप्तःhas arisen; has come
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थे—'आगत/उपस्थित'
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
सूतO Sūta
सूत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
यत्that; because
यत्:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् सम्बन्धसूचक (relative particle 'that/which'); here introducing clause
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
प्रजाःpeople
प्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
सूतO Sūta
सूत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
सम्यक्properly; completely
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
संप्राप्ताःhave attained; have come to
संप्राप्ताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्राप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अर्थे—'प्राप्ताः/उपगताः'
श्यामताम्darkness; dark state
श्यामताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्यामता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

The sages (Ṛṣayaḥ), addressing Sūta

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: सुमहान्संशयः = सुमहान् + संशयः; संशयोऽस्माकम् = संशयः + अस्माकम्; प्राप्तोयं = प्राप्तः + अयम्; यत्त्वया = यत् + त्वया; सम्यक्संप्राप्ताः = सम्यक् + संप्राप्ताः

S
Sūta
Ṛṣayaḥ (sages)
P
Prajāḥ (creatures)

FAQs

The sages (ṛṣayaḥ) are speaking, and they address Sūta, the narrator.

They express a serious doubt and ask how the prajāḥ (creatures/people) have come to attain “śyāmatā,” a dark state or dark complexion, in this context.

It introduces a question-driven passage where cosmological or moral-causal explanations are sought from the narrator, a common Purāṇic method of unfolding doctrine through inquiry and response.