Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Praise of Pilgrimage (Tīrtha) and Prelude to the Greatness of Prayāga

सूत उवाच । साधु पृष्टं महाभागाः प्रयागं प्रति सुव्रताः । हंताहं तत्प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम्

sūta uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāgāḥ prayāgaṃ prati suvratāḥ | haṃtāhaṃ tatpravakṣyāmi prayāgasyopavarṇanam

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ സുവ്രതന്മാരേ! പ്രയാഗത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. വരൂ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ പ്രയാഗത്തിന്റെ വിശദമായ വിവരണം പറയും.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
साधुwell (good)
साधु:
Sambandha (Interjection/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/सुबन्तवत्)
Formप्रशंसावाचक-अव्यय (approbative: well/good)
पृष्टम्asked
पृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ् धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (साधु पृष्टम् = well asked)
महाभागाःO fortunate ones
महाभागाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे अपि (addressing)
प्रयागम्Prayāga
प्रयागम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिabout/towards
प्रति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition: towards/about)
सुव्रताःO virtuous ones
सुव्रताः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (addressing)
हन्तwell then
हन्त:
Sambandha (Interjection/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
Formउद्गार (interjection; well then/indeed)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (उपवर्णनम् इत्यर्थे)
प्रवक्ष्यामिI will explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन; उपसर्ग: प्र
प्रयागस्यof Prayāga
प्रयागस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
उपवर्णनम्description
उपवर्णनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपवर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Sūta

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: हन्त + अहम् → हंताहं (t + a → tā); तत् + प्रवक्ष्यामि → तत्प्रवक्ष्यामि; प्रयागस्य + उपवर्णनम् → प्रयागस्योपवर्णनम्.

S
Sūta
P
Prayāga

FAQs

It serves as a transition: Sūta confirms the question is appropriate and announces a forthcoming detailed description (upavarṇana) of the sacred tīrtha Prayāga.

By introducing Prayāga as a subject worthy of inquiry by “suvratāḥ” (disciplined, virtuous listeners), it frames the tīrtha as spiritually significant and suitable for a māhātmya-style exposition.

It implies that sacred knowledge is best approached with restraint, vows, and sincerity—suggesting that tīrtha teachings are connected to disciplined conduct and reverent listening.