Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Description of the Worship of the Planets

मतिमपि च जनानां यो ददातींद्रलोके विधिशिवविबुधेन्द्रैः पूज्यते कल्पमेकम् । य इदं शृणुयान्नित्यमृषीणां चरितं शुभम्

matimapi ca janānāṃ yo dadātīṃdraloke vidhiśivavibudhendraiḥ pūjyate kalpamekam | ya idaṃ śṛṇuyānnityamṛṣīṇāṃ caritaṃ śubham

ജനങ്ങൾക്ക് സദ്ബുദ്ധി നൽകുന്നവൻ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം മുഴുവൻ മഹത്വപ്പെടുകയും ബ്രഹ്മാ, ശിവൻ, ദേവേന്ദ്രന്മാർ എന്നിവരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. നിത്യമായി ഋഷികളുടെ ഈ ശുഭചരിതം ശ്രവിക്കുന്നവനും (അത്തരം പുണ്യം പ്രാപിക്കും).

matimunderstanding/intellect
matim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
apialso/even
api:
Nipāta (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘also/even’ (समुच्चय/सम्भावना)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
janānāmof people
janānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Relative subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
dadātigives
dadāti:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
indra-lokein Indra’s world (heaven)
indra-loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘इन्द्रस्य लोकः’
vidhi-śiva-vibudha-indraiḥby Brahmā, Śiva, and the lords of the gods
vidhi-śiva-vibudha-indraiḥ:
Karaṇa (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक) + śiva (प्रातिपदिक) + vibudha-indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्वः—‘विधिः (ब्रह्मा) च शिवः च विबुधेन्द्राः (देवेन्द्राः)’
pūjyateis worshipped
pūjyate:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘is worshipped’
kalpamfor an aeon (kalpa)
kalpam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Temporal extent)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणवाचक
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘one’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Relative subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
idamthis
idam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
śṛṇuyātshould hear
śṛṇuyāt:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
nityamalways
nityam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnityam (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यं = ‘always’ (कालवाचक क्रियाविशेषण)
ṛṣīṇāmof sages
ṛṣīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
caritamdeeds/life-story
caritam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootcarita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Unspecified narrator (context-dependent within Adhyaya 82)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: ददातींद्रलोके → ददाति इन्द्रलोके; नित्यमृषीणां → नित्यं ऋषीणाम्; विधिशिवविबुधेन्द्रैः = विधि-शिव-विबुधेन्द्रैः (द्वन्द्व-समास).

I
Indra
B
Brahma (Vidhi)
S
Shiva
R
Rishis

FAQs

It praises śravaṇa—regularly listening to sacred, auspicious narratives, here specifically the righteous deeds (carita) of the sages.

Such a person is said to be honored in Indra’s realm (Svarga/Indraloka) for an entire kalpa and revered even by Brahmā, Śiva, and the leading gods.

Sharing wisdom and cultivating attentive listening to virtuous lives are presented as high meritorious acts that elevate both character and spiritual destiny.