Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

The Origin of the Lauhitya River

and the King of Tīrthas

अथायातो मुनिर्गेहं शुक्रं पीठे ददर्श ह । तमपृच्छद्वरारोहां कश्चाप्यत्रागतः पुमान्

athāyāto munirgehaṃ śukraṃ pīṭhe dadarśa ha | tamapṛcchadvarārohāṃ kaścāpyatrāgataḥ pumān

പിന്നീട് മുനി ഗൃഹത്തിലെത്തി, പീഠത്തിൽ ഇരുന്ന ശുക്രനെ കണ്ടു. അദ്ദേഹം ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയോട് ചോദിച്ചു—“ഇവിടെ ഏത് പുരുഷൻ വന്നിരിക്കുന്നു?”

अथthen
अथ:
Sambandha (Sequence/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (discourse particle: then/now)
आयातःcame
आयातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गेहम्house
गेहम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पीठेon the seat/bench
पीठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
तम्her
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अपृच्छत्asked
अपृच्छत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
वरारोहाम्the beautiful woman
वरारोहाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) + आरोहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (excellent-limbed/beautiful woman)
कःwho?
कः:
Karta (Interrogative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
and/also
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वयबोधक-अव्यय (connector; here with api = 'indeed/also')
अपिalso/indeed
अपि:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: also/indeed)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)
आगतःhas come
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुमान्man/person
पुमान्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Narrator (third-person narration within the Purāṇic dialogue)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: city

Sandhi Resolution Notes: अथायातो = अथ + आयातः; मुनिर्गेहं = मुनिः + गेहम्; तमपृच्छत् = तम् + अपृच्छत्; अपृच्छद्वरारोहां = अपृच्छत् + वरारोहाम् (त् + व → द् + व); कश्चाप्यत्रागतः = कः + च + अपि + अत्र + आगतः; (अर्थतः) 'कः च अपि' = 'some man/anyone'।

Ś
Śukra

FAQs

Śukra refers to Śukrācārya, a revered sage and teacher figure in Purāṇic literature, here described as seated on a pīṭha (throne/seat).

A sage arrives at a house, sees Śukra seated, and questions a noble lady about which man has come there.

It highlights attentive inquiry and situational awareness in a household setting—asking respectfully to understand who has arrived before acting further.