Adhyaya 58

Verse 1

विष्णुरुवाच । क्रीडाप्रयुक्तासु वनं प्रविष्टा वैश्यस्य भार्या सुकला सुतन्वी । ददर्श सर्वं गहनं मनोरमं तामेव पप्रच्छ सखीं सती सा

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു— കളിയുടെ പ്രേരണയാൽ വൈശ്യന്റെ ഭാര്യയായ സുതന്വിയായ സുകലാ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ആ ഘനവും മനോഹരവുമായ വനത്തെ മുഴുവനായി കണ്ട ശേഷം, ആ സതി തന്റെ സഖിയോടുതന്നെ ചോദിച്ചു.

Verse 2

अरण्यमेतत्प्रवरं सुपुण्यं दिव्यं सखे कस्य मनोभिरामम् । सिद्धंसुकामैः प्रवरैः समस्तैः पप्रच्छ हर्षात्सुकला सखीं ताम्

“സഖീ! ഈ അരണ്യം ശ്രേഷ്ഠവും അതിപുണ്യവും ദിവ്യവും ആകുന്നു; മനോഹരമായ ഈ ഉപവനം ആരുടേതാണ്?” എന്ന്, എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ സിദ്ധന്മാരും മനോകാമനാസിദ്ധരുമായവർ സേവിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് സുകലാ ആനന്ദത്തോടെ സഖിയോട് ചോദിച്ചു.

Verse 3

क्रीडोवाच । एतद्वनं दिव्यगुणैः प्रयुक्तं सिद्धस्वभावैः परिभावनेन । पुष्पाकुलं कामफलोपयुक्तं विपश्य सर्वं मकरध्वजस्य

ക്രീഡ പറഞ്ഞു— “ഈ വനം ദിവ്യഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്; സിദ്ധസ്വഭാവമുള്ള മഹാത്മാക്കളുടെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് പരിപോഷിതമാണ്. പുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ആഗ്രഹഫലം നൽകാൻ യോജിച്ചതുമാണ്; നോക്കുക, ഇതെല്ലാം മകരധ്വജൻ (കാമദേവൻ) ന്റേതാണ്.”

Verse 4

एवं वाक्यं ततः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । समालोक्य महद्वृत्तं कामस्य च दुरात्मनः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ മഹാഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ദുഷ്ടസ്വഭാവിയായ കാമൻ കാരണമായ ഗൗരവമായ സംഭവവികാസം കണ്ടു നടന്നതെല്ലാം അവൾ ഗ്രഹിച്ചു.

Verse 5

वायुना नीयमानं तं समाघ्राति न सौरभम् । वाति वायुः स्वभावेन सौरभेण समन्वितः

കാറ്റാൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും അത് സ്വയം സുഗന്ധം ആസ്വദിക്കുന്നില്ല. കാറ്റ് സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെ വീശുന്നു, സുഗന്ധം ചേർന്നിരുന്നാലും.

Verse 6

तद्बाणो विशतेनासां यथा तथा सुलीलया । सा गंधं नैव गृह्णाति पुष्पाणां च वरानना

അവന്റെ ബാണം കളിയോടെ ഒരുവിധം മറ്റുവിധം അവളുടെ നാസാരന്ധ്രങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; എങ്കിലും ആ സുന്ദരമുഖി പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം ഒട്ടും ഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 7

न चास्वादयते सा तु सुरसान्सा महासती । स सखा कामदेवस्य रममाणो विनिर्जितः

എന്നാൽ മഹാസതിയായ സുരസാംസാ അതിനെ ആസ്വദിച്ചില്ല. കാമദേവന്റെ ആ സഖാവ് ആനന്ദത്തോടെ കളിച്ചാലും പരാജിതനായി.

Verse 8

लज्जितः पराङ्मुखो भूत्वा भूं पपात लवच्छदैः । फलेभ्यो हि सुपक्वेभ्यः पुष्पमंजरिसंस्कृतः

ലജ്ജിച്ച് മുഖം തിരിച്ച് അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു; അവന്റെ ദേഹം কোমല ഇലകളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, പുഷ്പമഞ്ജരികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, നന്നായി പഴുത്ത ഫലങ്ങളാൽ യുക്തവുമായിരുന്നു.

Verse 9

लवरूपोपतद्भूमौ रसस्त्वेष तया जितः । मकरंदः सुदीनात्मा फलाद्भूमिं ततः पुनः

തുള്ളിരൂപത്തിൽ രസം ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ അവൾ അവനെ ജയിച്ചു. പിന്നെ ഹൃദയം വിഷണ്ണനായ മകരന്ദൻ ഫലത്തിൽ നിന്നു വീണ്ടും ഭൂമിയിലേക്കു വീണു.

Verse 10

भक्ष्यते मक्षिकाभिश्च यथामृतो रणे तथा । मक्षिकाभक्ष्यमाणस्तु प्रवाहेन प्रयाति सः

അവൻ ഈച്ചകളാൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട മനുഷ്യനെപ്പോലെ. ഈച്ചകൾ തിന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അവൻ പ്രവാഹത്താൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.

Verse 11

मंदंमंदं प्रयात्येव तं हसंति च पक्षिणः । नानारुतैः प्रचलंति सुखमानंदनिर्भरैः

അവൻ വളരെ മന്ദമായി നീങ്ങുമ്പോൾ പക്ഷികൾ അവനെ പരിഹസിച്ച് ചിരിക്കുന്നു. പലവിധ കൂകലുകളോടെ അവർ സുഖവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ് ചിറകടിച്ച് പറന്നു നടക്കുന്നു.

Verse 12

प्रीत्या शकुनयस्तत्र वनमध्यनगस्थिताः । सुकलया जितो ह्येष निम्नं पंथानमाश्रितः

അവിടെ വനത്തിന്റെ നടുവിലെ പർവതത്തിൽ വസിക്കുന്ന പക്ഷികൾ സ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞു. സുകലായാൽ ജയിക്കപ്പെട്ട അവൻ താഴ്ന്ന പാതയെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 13

प्रीत्या समेता रतिः कामभार्या गत्वाब्रवीत्सा सुकलां विहस्य । स्वस्त्यस्तु ते स्वागतमेव भद्रे रमस्व प्रीत्या नयनाभिरामम्

കാമന്റെ പ്രിയഭാര്യ രതി പ്രീതിയോടെ സുകലയെ സമീപിച്ച് പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു— “ഭദ്രേ, നിനക്ക് മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിനക്ക് സത്യമായ സ്വാഗതം. കണ്ണിന് മനോഹരമായ ഈ സ്ഥലത്ത് പ്രീതിയോടെ വിഹരിക്ക.”

Verse 14

ते रूपमिष्टममलमिंद्रस्यापि महात्मनः । यदेष्टं ते तदा ब्रूहि समानेष्ये न संशयः

നിനക്കിഷ്ടമായ ആ നിർമലരൂപം മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രനുമേയും അതിപ്രിയമാണ്. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ നിനക്കഭീഷ്ടമായതു പറയുക; ഞാൻ അത് നിസ്സംശയം കൊണ്ടുവന്നു തരാം.

Verse 15

सूत उवाच । वदंत्यौ ते स्त्रियौ दृष्ट्वा श्रुत्वोवाच सुभाषितम् । रतिं प्रतिगृहीत्वा मे गतो भर्त्ता महामतिः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ രണ്ടു സ്ത്രീകൾ സംസാരിക്കുന്നതു കണ്ടും അവരുടെ സുവചനങ്ങൾ കേട്ടും അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്റെ രതി (പ്രേമം) സ്വീകരിച്ച് എന്റെ ഭർത്താവ്—മഹാമതി—അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 16

यत्र मे तिष्ठते भर्त्ता तत्राहं पतिसंयुता । तत्र कामश्च मे प्रीतिरयं कायो निराश्रयः

എന്റെ ഭർത്താവ് എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയേ ഞാൻ പതിസംയുക്തയായി ഇരിക്കുന്നു. അവിടെയേ എന്റെ കാമനയും പ്രീതിയും; അല്ലാതെ ഈ ദേഹം ആശ്രയഹീനമാണ്.

Verse 17

द्वे अप्युक्तं समाकर्ण्य रतिप्रीती विलज्जिते । व्रीडमाने गते ते द्वे यत्र कामो महाबलः

അത് കേട്ട് രതിയും പ്രീതിയും ഇരുവരും ലജ്ജിച്ചു. നാണത്തോടെ അവർ ഇരുവരും മഹാബലനായ കാമദേവൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.

Verse 18

ऊचतुस्तं महावीरमिंद्रकाय समाश्रितम् । चापमाकर्षमाणं तं नेत्रलक्ष्यं महाबलम्

അവർ ഇന്ദ്രരൂപം ആശ്രയിച്ച ആ മഹാവീരനോട് പറഞ്ഞു. അവൻ മഹാബലവാൻ; വില്ല് വലിച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു, തന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ തന്നെ ലക്ഷ്യം ഉറപ്പിച്ചവൻ.

Verse 19

दुर्जयेयं महाप्राज्ञ त्यज पौरुषमात्मनः । पतिकामा महाभागा पतिव्रता सदैव सा

ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഇവൾ അജേയയാണ്; നിന്റെ ആത്മഗർവപൂർണ്ണമായ പൗരുഷം ഉപേക്ഷിക്ക. ആ മഹാഭാഗ്യവതി സദാ പതിവ്രത, ഭർത്താവിനെയേ മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 20

काम उवाच । अनया लोक्यते रूपमिंद्रस्यास्य महात्मनः । यदि देवि तदा चाहं हनिष्यामि न संशयः

കാമൻ പറഞ്ഞു—ഈ സ്ത്രീയാൽ ഈ മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രന്റെ രൂപം ദർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ദേവീ, നീ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ അവനെ ബാണംകൊണ്ട് വേധിക്കും.

Verse 21

अथ वेषधरो देवो महारूपः सुराधिपः । स तयानुगतस्तूर्णं परया लीलया तदा

അപ്പോൾ വേഷധാരിയായ, മഹാരൂപനായ സുരാധിപൻ ആ സമയത്ത് പരമ ലീലാഭാവത്തോടെ വേഗത്തിൽ അവളെ അനുഗമിച്ചു.

Verse 22

सर्वभोगसमाकीर्णः सर्वाभरणशोभितः । दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः

അവൻ സർവഭോഗങ്ങളാൽ സമൃദ്ധൻ, സർവാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിതൻ; ദിവ്യ മാലയും വസ്ത്രവും ധരിച്ചു, ദിവ്യ സുഗന്ധങ്ങളാൽ അനുലിപ്തനായിരുന്നു.

Verse 23

तया रत्या समायातो यत्रास्ते पतिदेवता । प्रत्युवाच महाभागां सुकलां सत्यचारिणीम्

രതിയോടുകൂടെ അവൻ അവിടെ എത്തി, ഭർത്താവിനെ ദേവനായി കരുതുന്ന പതിപരായണയായ സ്ത്രീ പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്ത്; അപ്പോൾ സത്യാചാരിണിയായ സദ്ഗുണവതി സുകലാ ആ മഹാഭാഗ്യവതിയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 24

पूर्वं दूती समक्षं ते प्रीत्या च प्रहिता मया । कस्मान्न मन्यसे भद्रे भजंतं त्वामिहागतम्

മുമ്പ് സ്നേഹത്താൽ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കുതന്നെ ഞാൻ ഒരു ദൂതിയെ അയച്ചിരുന്നു. ഹേ ഭദ്രേ, ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ഭജിക്കാനായി ഇവിടെ വന്ന എന്നെ നീ എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കുന്നില്ല?

Verse 25

सुकलोवाच । रक्षायुक्तास्मि भद्रं ते भर्तुः पुत्रैर्महात्मभिः । एकाकिनीसहायैश्च नैव कस्य भयं मम

സുകല പറഞ്ഞു—നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ. എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ മഹാത്മ പുത്രന്മാരാലും കൂടെയിരിക്കുന്ന സഹായികളാലും ഞാൻ സംരക്ഷിതയാണ്; അതിനാൽ എനിക്ക് ആരെയും ഭയമില്ല.

Verse 26

शूरैश्च पुरुषाकारैः सर्वत्र परिरक्षिता । नाति प्रस्तावये वक्तुं व्यग्रा कर्मणि तस्य च

അവൾ എല്ലായിടത്തും ധീരരും പുരുഷാകാരമുള്ള യോദ്ധാക്കളാലും കാവലോടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. സംസാരിക്കാൻ യോജിച്ച അവസരം എനിക്ക് ലഭിച്ചില്ല; അവളും തന്റെ കര്‍മ്മത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.

Verse 27

यावत्प्रस्यंदते नेत्रं तावत्कालं महामते । भवान्न लज्जते कस्माद्रममाणो मया सह

ഹേ മഹാമതേ, നിന്റെ കണ്ണിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ഒഴുകുന്നത്രകാലം, എന്നോടൊപ്പം ക്രീഡിച്ചു രമിക്കുമ്പോൾ നിനക്ക് ലജ്ജ എന്തുകൊണ്ട് തോന്നുന്നില്ല?

Verse 28

भवान्को हि समायातो निर्भयो मरणादपि । इंद्र उवाच । त्वामेवं हि प्रपश्यामि वनमध्ये समागताम्

“മരണത്തെയും ഭയപ്പെടാതെ ഇവിടെ വന്ന നീ ആരാണ്?” എന്ന്. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—“വനത്തിന്റെ നടുവിൽ ഇങ്ങനെ എത്തിയ നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു.”

Verse 29

समाख्यातास्त्वया शूरा भर्तुश्च तनयाः पुनः । कथं पश्याम्यहं तावद्दर्शयस्व ममाग्रतः

നീ വീണ്ടും എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ വീരപുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഞാൻ അവരെ എങ്ങനെ കാണും? ദയവായി എന്റെ കണ്ണുമുമ്പിൽ അവരെ കാണിക്കൂ.

Verse 30

सुकलोवाच । सनिजसकलवर्गस्याधिपत्ये निवेश्य धृतिमतिगतिबुद्ध्य्ख्यैस्तु संन्यस्य सत्यम् । अचलसकलधर्मो नित्ययुक्तो महात्मा मदनसबलधर्मात्मा सदामां जुगोप

സുകല പറഞ്ഞു—സ്വന്തം മുഴുവൻ പരിചാരകവൃന്ദത്തെയും അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ധൈര്യം, മനോഭാവം, ഗതി, ബുദ്ധി വരെ സത്യപൂർവം ത്യജിച്ച്, സർവ്വധർമ്മങ്ങളിലും അചലനും നിത്യയോഗയുക്തനുമായ ആ മഹാത്മാവ്—കാമപ്രേരണയാൽ സ്വഭാവം കുലുങ്ങിയാലും—എപ്പോഴും എന്നെ കാത്തു.

Verse 31

मामेवं परिरक्षते दमगुणैः शौचैस्तु धर्मः सदा सत्यं पश्य समागतं मम पुरः शांतिक्षमाभ्यांयुतम् । बोधश्चातिमहाबलः पृथुयशा यो मां न मुंचेत्कदा बद्धाहं दृढबंधनैः स्वगुणजैः सांनिध्यमेवं गतः

ഇങ്ങനെ ഞാൻ ദമഗുണങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; ശൗചം മൂലം ധർമ്മം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. കാണുക—ശാന്തിയും ക്ഷമയും ചേർന്ന സത്യം തന്നെ എന്റെ മുമ്പിൽ വന്നിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ മഹാബലവും വിശാല യശസ്സും ഉള്ള ബോധം എന്നെ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല. എന്റെ സ്വഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ദൃഢബന്ധനങ്ങളാൽ ഞാൻ ബന്ധിതയാണ്; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഈ നിലയിൽ എത്തി.

Verse 32

रक्षायुक्ताः कृताः सर्वे सत्याद्या मम सांप्रतम् । धर्मलाभादिकाः सर्वे दमबुद्धिपराक्रमाः

ഇപ്പോൾ സത്യം മുതലായ എല്ലാവരും എന്റെ സംരക്ഷണാധീനമായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവർ എല്ലാവരും ധർമ്മവും അതിന്റെ ലാഭങ്ങളും ഉള്ളവർ; ദമം, സദ്ബുദ്ധി, പരാക്രമം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നർ.

Verse 33

मामेवं हि प्ररक्षंति किं मां प्रार्थयसे बलात् । को भवान्निर्भयो भूत्वा दूत्या सार्धं समागतः

അവർ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് എന്നെ കാത്തുകൊള്ളുന്നത്; പിന്നെ നീ എന്തിന് ബലമായി എന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു? നീ ആരാണ്, നിർഭയനായി ഈ ദൂതിയോടൊപ്പം ഇവിടെ വന്നത്?

Verse 34

सत्यं धर्मस्तथा पुण्यं ज्ञानाद्याः प्रबलास्तथा । मम भर्तुः सहायाश्च ते मां रक्षंति वेश्मनि

സത്യം, ധർമ്മം, പുണ്യം, ജ്ഞാനം മുതലായവ നിശ്ചയമായും പ്രബലമാണ്. അവ എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ സഹായികളായി ഈ ഗൃഹത്തിൽ എന്നെ കാക്കുന്നു.

Verse 35

अहं रक्षायुता नित्यं दमशांतिपरायणा । न मां जेतुं समर्थश्च अपि साक्षाच्छचीपतिः

ഞാൻ നിത്യം സംരക്ഷിതയും ദമവും ശാന്തിയും ആശ്രയിച്ചവളുമാണ്. സാക്ഷാൽ ശചീപതി ഇന്ദ്രനും എന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിവില്ല.

Verse 36

यदि वा मन्मथो वापि समागच्छति वीर्यवान् । दंशिताहं सदा सत्यं सत्यकेनैव नान्यथा

വീര്യവാനായ മന്മഥൻ തന്നെ എന്റെ മുമ്പിൽ വന്നാലും—സത്യം ഇതുതന്നെ: ഞാൻ എപ്പോഴും ദംശിതയാണ്; അത് സത്യകനാൽ മാത്രമേ, മറ്റാരാലുമല്ല.

Verse 37

निरर्थकास्तस्य बाणा भविष्यंति न संशयः । त्वामेवं हि हनिष्यंति धर्मादयो महाभटाः

അവന്റെ അമ്പുകൾ നിഷ്ഫലമാകും—സംശയമില്ല. ഇങ്ങനെ തന്നേ ധർമ്മാദി മഹാഭടന്മാർ നിന്നെ തീർച്ചയായും വധിക്കും.

Verse 38

दूरं गच्छ पलायत्वमत्र मा तिष्ठ सांप्रतम् । वार्यमाणो यदा तिष्ठेर्भस्मीभूतो भविष्यसि

ദൂരേക്ക് പോകുക, ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇവിടെ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുക; ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നില്ക്കരുത്. മുന്നറിയിപ്പിട്ടിട്ടും നില്ക്കുന്നവൻ ഭസ്മമായിത്തീരും.

Verse 39

भर्त्रा विना निरीक्षेत मम रूपं यदा भवान् । यथा दारु दहेदग्निस्तथा धक्ष्यामि नान्यथा

എന്റെ ഭർത്താവ് ഇല്ലാത്തപ്പോൾ നീ എന്റെ രൂപം നോക്കുകയാണെങ്കിൽ, തീ മരം ദഹിപ്പുന്നതുപോലെ ഞാൻ നിന്നെയും ദഹിപ്പിക്കും; മറ്റെങ്ങനെ ഇല്ല।

Verse 40

एवं श्रुत्वा सहस्राक्षो मन्मथस्यापि सम्मुखम् । पश्य पौरुषमेतस्या युध्यस्व निजपौरुषैः

ഇങ്ങനെ കേട്ട സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ, മന്മഥന്റെ സന്നിധിയിലും, “ഇവളുടെ വീര്യം നോക്കുക; നിന്റെ സ്വന്തം പൗരുഷത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്‌” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 41

यथागतास्तथा सर्वे महाशापभयातुराः । स्वंस्वं स्थानं महाराज इंद्राद्याः प्रययुस्तदा

അവർ വന്നതുപോലെ തന്നേ, മഹാശാപഭയത്തിൽ വിറച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാവരും പിരിഞ്ഞുപോയി. തുടർന്ന്, മഹാരാജാവേ, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ തത്തത്തം ലോകങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।

Verse 42

गतेषु तेषु सर्वेषु सुकला सा पतिव्रता । स्वगृहं पुण्यसंयुक्ता पतिध्यानेन चागता

എല്ലാവരും പോയശേഷം, പതിവ്രതയായ സുകലാ പുണ്യസമ്പന്നയായി, ഭർത്താവിന്റെ ധ്യാനത്തിൽ ലീനയായി സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി വന്നു।

Verse 43

स्वगृहं पुण्यसंयुक्तं सर्वतीर्थमयं तदा । सर्वयज्ञमयं राजन्संप्राप्ता पतिदेवता

അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, പതിദേവതയായ അവൾ വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ, അവളുടെ സ്വഗൃഹം പുണ്യസമ്പന്നമായി സർവ്വതീർത്ഥമയവും സർവ്വയജ്ഞഫലമയവും ആയി മാറി।

Verse 58

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेष्टपंचाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ വേനോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായ സുകലാ-ചരിത്രവിവരണമായ അഷ്ടപഞ്ചാശത്തമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।