Adhyaya 31
The Episode Leading to Vena: Aṅga Learns the Cause of Indra’s Sovereignty
ഇന്ദ്രന്റെ സമൃദ്ധിയും തേജസ്സും കണ്ട രാജാവ് അങ്ഗൻ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ധാർമ്മിക പുത്രൻ തനിക്കുണ്ടാകണമെന്നു ആഗ്രഹിച്ചു. ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി പിതാവായ മഹർഷി അത്രിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രന് ഈ രാജശ്രീയും ഐശ്വര്യവും അധിപത്യവും ഏതു പുണ്യത്താലും ഏതു പൂർവതപസ്സാലും ലഭിച്ചതാണെന്ന് ചോദിച്ചു. അതൃി ആ ചോദ്യം പ്രശംസിച്ച് ഇന്ദ്രന്റെ മുൻജന്മകാരണം വിവരിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് സുവ്രതൻ എന്ന വേദജ്ഞ ബ്രാഹ്മണൻ തപസ്സും ഭക്തിയും കൊണ്ട് ശ്രീകൃഷ്ണൻ/ഹൃഷീകേശനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. ആ കൃപയാൽ അവൻ അദിതി–കശ്യപരുടെ ഗർഭത്തിൽ ‘പുണ്യഗർഭ’നായി ജനിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഇന്ദ്രപദം പ്രാപിച്ചു. അവസാനം ഭക്തിതത്ത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നു—ഗോവിന്ദൻ ശുദ്ധഹൃദയഭക്തിയാലും ധ്യാനചിന്തനങ്ങളാലും തൃപ്തനാകുന്നു; തൃപ്തനായാൽ എല്ലാ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും, ഇന്ദ്രസദൃശമായ പുത്രനെയും വരെ ദാനം ചെയ്യുന്നു. അങ്ഗൻ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത് മേരുപർവതത്തേക്കു പുറപ്പെടുന്നു; ഇതോടെ വേനപ്രസംഗത്തിനുള്ള പീഠിക ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ त्वंगो महातेजा दृष्ट्वा इंद्रस्य संपदम् । भोगं चैव विलासं च लीलां तस्य महात्मनः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് അങ്ഗൻ ഇന്ദ്രന്റെ സമ്പത്ത്, അവന്റെ ഭോഗവിലാസം, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ക്രീഡാലീല എന്നിവ കണ്ടു (ചിന്തിച്ചു)।
Verse 2
कथं मे इंद्र सदृशः पुत्रः स्याद्धर्मसंयुतः । चिंतयित्वा क्षणं चैव अंगो धर्मभृतां वरः
“എനിക്ക് ഇന്ദ്രസദൃശനായ, ധർമ്മസമ്പന്നനായ പുത്രൻ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?” എന്ന് ക്ഷണമേ ചിന്തിച്ച്, ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ഗൻ (കൂടുതൽ ആലോചിച്ചു)।
Verse 3
स्वकं गेहं समायातः स त्वंगः सत्यतत्परः । अत्रिं पप्रच्छ पितरं प्रणतो नम्रकंधरः
സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ സത്യനിഷ്ഠനായ അങ്ഗൻ, നമ്രകന്ധരനായി പിതാവായ അത്രിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത് വിനയത്തോടെ ചോദിച്ചു।
Verse 4
कोऽयं पुण्यः समाचारैरिंद्रत्वं भुंजते महत् । कस्य पुण्यस्य वै पुष्टिः किं कृतं कर्म कीदृशम्
ഏത് പുണ്യാചാരങ്ങളാൽ മഹത്തായ ഇന്ദ്രത്വം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു? ഈ സമൃദ്ധി ഏത് പുണ്യത്തിന്റെ പുഷ്ടി? ഏത് കർമ്മം ചെയ്തു, അത് എങ്ങനെയായിരുന്നു?
Verse 5
कीदृशं तप एतस्य कमाराधितवान्पुरा । एतन्मे विस्तरेण त्वं ब्रूहि सत्यवतां वर
അവൻ പൂർവകാലത്ത് ഏതു തരത്തിലുള്ള തപസ്സു ചെയ്തു, അതിലൂടെ കാമദേവനെ ആരാധിച്ചു? സത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇത് എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।
Verse 6
अत्रिरुवाच । साधुसाधु महाभाग यद्येवं पृच्छसे मयि । चरित्रमिंद्रस्य वत्स तन्मे निगदतः शृणु
അത്രി പറഞ്ഞു— സാധു സാധു, മഹാഭാഗനേ! നീ ഇങ്ങനെ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നു. വത്സാ, ഇന്ദ്രന്റെ ചരിതം ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക।
Verse 7
सुव्रतो नाम मेधावी पुरा ब्राह्मणसत्तमः । तेन कृष्णो हृषीकेशस्तपसा चैव तोषितः
പുരാതനകാലത്ത് സുവ്രതൻ എന്ന മേധാവിയായ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ തപസ്സാൽ കൃഷ്ണൻ—ഹൃഷീകേശൻ—പ്രസന്നനായി।
Verse 8
पुण्यगर्भं पुनः प्राप्तो ह्यदित्याः कश्यपात्किल । विष्णोश्चैव प्रसादेन सुरराजो बभूव ह
അവൻ വീണ്ടും അദിതി–കശ്യപന്മാരിൽ നിന്ന് ‘പുണ്യഗർഭ’ എന്ന നാമത്തിൽ ജനിച്ചു; ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രനായി।
Verse 9
अंग उवाच । कथमिंद्रसमः पुत्रो मम स्यात्पुत्रवत्सल । तदुपायं समाचक्ष्व भवाञ्ज्ञानवतां वरः
അംഗൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പുത്രവത്സലാ! എനിക്ക് ഇന്ദ്രസമനായ പുത്രൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അതിന്റെ ഉപായം പറഞ്ഞുതരിക; നിങ്ങൾ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ।
Verse 10
अत्रिरुवाच । समासेनैव तस्यैव सुव्रतस्य महात्मनः । चरित्रमखिलं पुण्यं निशामय महामते
അത്രി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! ആ സുവ്രത മഹാത്മാവിന്റെ സമഗ്ര പുണ്യചരിതം സംക്ഷേപമായി കേൾക്കുക।
Verse 11
यथा सुव्रत मेधावी पुराराधितवान्हरिम् । तस्य भावं च भक्तिं च ध्यानं चैव महात्मनः
ഞാൻ വിവരിക്കും—ബുദ്ധിമാൻ സുവ്രതൻ പൂർവം ഹരിയെ എങ്ങനെ ആരാധിച്ചു; ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭാവം, ഭക്തി, ധ്യാനവും കൂടി।
Verse 12
समालोक्य जगन्नाथो दत्तवान्वै महत्पदम् । स ऐंद्रं सर्वभोगाढ्यं त्रैलोक्यं सचराचरम्
ജഗന്നാഥൻ എല്ലാം നോക്കി അവനു മഹത്തായ പദം നൽകി—ഐന്ദ്രപദം, സർവ്വഭോഗസമൃദ്ധം; ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ത്രിലോക്യം।
Verse 13
विष्णोश्चैव प्रसादाच्च पदं भुंक्ते त्रिलोकधृक् । एवं ते सर्वमाख्यातमिंद्रस्यापि विचेष्टितम्
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുതന്നെ ത്രിലോകധാരകൻ തന്റെ പദം അനുഭവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളടക്കം എല്ലാം നിനക്കു പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിച്ചു.
Verse 14
भक्त्या तुष्यति गोविंदो भावध्यानेन सत्तम । सर्वं ददाति तुष्टात्मा भक्त्या संतोषितो हरिः
ഹേ സത്തമാ, ഭക്തിയാലും ഭാവപൂർവമായ ധ്യാനത്താലും ഗോവിന്ദൻ തൃപ്തനാകുന്നു. ഭക്തിയാൽ സന്തുഷ്ടനായ ഹരി പ്രസന്നാത്മാവായി എല്ലാം ദാനം ചെയ്യുന്നു.
Verse 15
तस्मादाराध्य गोविंदं सर्वदं सर्वसंभवम् । सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वेषां पुरुषं वरम्
അതുകൊണ്ട് ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്ക; അവൻ സർവദാതാവും സർവത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകാരണവും ആകുന്നു. അവൻ സർവജ്ഞനും സർവവേദിയും, എല്ലാവരിലും പരമപുരുഷനും ആകുന്നു.
Verse 16
तस्मात्प्राप्स्यसि सर्वं त्वं यद्यदिच्छसि नंदन
അതുകൊണ്ട്, മകനേ, നീ എന്തെന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം നീ പ്രാപിക്കും.
Verse 17
सुखस्य दाता परमार्थदाता मोक्षस्य दाता जगतां हि नाथः । तस्मात्तमाराधय गच्छ पुत्र संप्राप्स्यसे इंद्रसमं हि पुत्रम्
അവൻ സുഖദാതാവും പരമാർത്ഥദാതാവും മോക്ഷദാതാവും—ജഗന്നാഥനുമാകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, മകനേ, പോയി അവനെ ആരാധിക്ക; തീർച്ചയായും നിനക്ക് ഇന്ദ്രസമനായ പുത്രൻ ലഭിക്കും.
Verse 18
आकर्ण्य वाक्यं परमार्थयुक्तमुक्तं महात्मा ऋषिणा हि तेन । संगृह्य तत्त्वं वचनस्य तस्य प्रणम्य तं शाश्वतमभ्ययात्सः
ആ മഹർഷി ഉച്ചരിച്ച പരമാർത്ഥസമ്പന്നമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാത്മാവ് അതിന്റെ തത്ത്വം ഹൃദയത്തിൽ ഗ്രഹിച്ചു; ആ ശാശ്വത ഋഷിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 19
आमंत्र्य चांगः पितरं महात्मा ब्रह्मात्मजं ब्रह्मसमानमेव । संप्राप्तवान्मेरुगिरेस्तु शृंगं तं कांचनै रत्नमयैः समेतम्
മഹാത്മാവായ അങ്കരാജാവ് തന്റെ പിതാവിനെ—ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനും ബ്രഹ്മസമാനനും ആയവനെ—വിധിപൂർവ്വം ക്ഷണിച്ച്, സ്വർണ്ണവും രത്നവും നിറഞ്ഞ വൈഭവത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മേരുഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിലെത്തി।
Verse 31
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने एकत्रिंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പഞ്ചപഞ്ചാശത്സഹസ്രസംഹിതയുടെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ ‘വേനോപാഖ്യാനം’ എന്ന ഏകത്രിംശ അധ്യായം സമാപ്തമായി।