Adhyaya 25
Bhumi KhandaAdhyaya 2526 Verses

Adhyaya 25

The Slaying of Vṛtrāsura (Vṛtra’s Death, Indra’s Sin, and Brahmin Censure)

ഈ അധ്യായത്തിൽ പുണ്യമായ നന്ദനവനത്തിൽ വൃത്രാസുരന് അപ്സരസായ രംഭയോടുണ്ടായ മോഹം വിവരിക്കുന്നു. രംഭ അവനെ വശീകരിക്കുന്ന തരത്തിൽ സംഭാഷണം നടത്തുകയും, വൃത്രയും അവളുടെ നിയന്ത്രണബന്ധത്തിന് സമ്മതിച്ച് പ്രമാദത്തിലേക്ക് വീഴുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് മദ്യപാനപ്രസംഗത്തിൽ അവൻ മത്തനായി വിവേകം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ഇന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് വൃത്രനെ വധിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ വിജയം ഉടൻ തന്നെ ധർമ്മസങ്കടമായി മാറുന്നു—ബ്രാഹ്മണർ ‘വിശ്വാസഭംഗം ചെയ്ത് കൊല’ ചെയ്തുവെന്ന് ഇന്ദ്രനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, ബ്രഹ്മഹത്യാസദൃശ പാപം അവനെ മലിനമാക്കിയതായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ മറുപടി പറയുന്നു: ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും യജ്ഞത്തെയും ധർമ്മത്തെയും രക്ഷിക്കാൻ യജ്ഞത്തിന്റെ ‘മുള്’ ആയ ശത്രുവിനെ നീക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമായിരുന്നു. അവസാനം ബ്രഹ്മാവും ദേവഗണവും ബ്രാഹ്മണരെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് വിധി-സമാധാനത്തിന്റെ സൂചന നൽകുകയും, ധർമ്മകണ്ടകം നീങ്ങിയതോടെ ലോകക്രമം പുനഃസ്ഥാപിതമാകുന്നതായി അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഈ മനോഹര വിശാലനയനയായ യുവതി ആരാണ്? ലീലാഭാവങ്ങളോടെ പാടി, സർവ്വവിശ്വത്തെയും നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. അത്യന്തം ബാലയായിട്ടും അവൾ മനോഹരമായി ദീപ്തിയോടെ ശോഭിക്കുന്നു; സമ്പൂർണ്ണ ആകർഷണത്തോടെ ജനങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി മോഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 2

दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्

അവൻ രംഭയെ കണ്ടു—കമലദീർഘനയന, പീനസ്തന, കുങ്കുമലേപിതാംഗശോഭയുള്ളവൾ. മനസ്സിൽ പറഞ്ഞു—‘ഈ പദ്മമുഖി തന്നെ എന്റെ കാമത്തിന്റെ ഗൃഹം; അല്ലെങ്കിൽ മനോഹരിയായ രതിയേ ഇവളോ?’

Verse 3

संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः

സമ്പൂർണ്ണ സൗന്ദര്യഭാവം നിറഞ്ഞ, പരിപൂർണ്ണ രൂപസമ്പത്തുള്ള, കാമമയ ലാവണ്യവും അതിമോഹിനി സ്വഭാവവും ഉള്ള അവളിലേക്കു ഞാൻ ഇപ്പോഴേ പോകും; ഇവിടെ തന്നെയവളെ എന്റെ വശത്തിലാക്കും. കാരണം ഇന്ന് എന്നെ സ്വയം മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) ഇവിടെക്കേ പ്രേഷിച്ചു.

Verse 4

इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्

ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ച ദൈത്യൻ സ്വന്തം കുതന്ത്രചിന്തയിൽ ലീനനായി, ദീർഘകാലം ഉണർന്നിരുന്ന കാമമോഹത്തിൽ മയങ്ങി വ്യാകുലനായി ഉടൻ അവിടെ എത്തി. ദീനഹൃദയത്തോടെ ആ സുലോചനയോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 5

कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज

ഹേ സുന്ദരി, നീ ആരുടേതാണ്? നിന്നെ ആരാണ് അയച്ചത്? ഹേ പരമ പുണ്യവതീ, നിന്റെ നാമം എനിക്ക് പറയുക. മഹാതേജസ്സുള്ള നിന്റെ രൂപം എന്നെ മോഹിപ്പിച്ചു; ഹേ ബാലേ, എന്റെ വശത്തിലേക്ക് വരിക.

Verse 6

एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിശാലാക്ഷിയായ കന്യ കാമവ്യാകുലനായ വൃത്രനോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗ, ഞാൻ രംഭയാണ്; കളിക്കാനായി ഈ ഉത്തമ വനത്തിലേക്ക് വന്നതാണ്.”

Verse 7

सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः

ഞാൻ സഖികളോടൊപ്പം ഈ ഉത്തമ നന്ദനവനത്തിലേക്ക് വന്നതാണ്. എന്നാൽ നീ ആരാണ്, എന്ത് ഉദ്ദേശത്തോടെ എന്റെ സമീപത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു?

Verse 8

वृत्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे

വൃത്രൻ പറഞ്ഞു—“കേൾക്കുക, ഹേ ബാലേ, ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്ന ഞാൻ ആരാണെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. ഹേ ശുഭേ, ഞാൻ ഹുതാശനനായ അഗ്നിദേവനിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ; കശ്യപന്റെ പുത്രൻ.”

Verse 9

सखाहं देवदेवस्य इंद्र स्यापि वरानने । ऐंद्रं पदं वरारोहे अर्धं मे भुक्तिमागतम्

ഹേ വരാനനേ! ഞാൻ ദേവദേവന്റെ സഖാവാണ്; ഹേ വരാരോഹേ, ഇന്ദ്രന്റെ ഐന്ദ്രപദവും എനിക്ക് പകുതിമാത്രം—മുന്‍പേ ഭോഗിച്ചതുപോലെ—ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 10

अहं वृत्रः कथं देवि मामेवं न तु विंदसि । त्रैलोक्यं वशमायातं यस्यैव वरवर्णिनि

ഞാൻ വൃത്രനാണ്. ഹേ ദേവി, നീ എന്നെ ഇങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയുന്നില്ല? ഹേ വരവർണിനീ, ആരുടെ ശക്തിയാൽ ത്രൈലോക്യം വശമായതോ.

Verse 11

अहं शरणमायातः कामाद्रक्ष वरानने । भजस्व मां विशालाक्षि कामेनाकुलितं प्रिये

ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹേ വരാനനേ, കാമത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ. ഹേ വിശാലാക്ഷീ പ്രിയേ, എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ; ഞാൻ കാമത്താൽ കലങ്ങിയുമൊഴുകിയും ഇരിക്കുന്നു.

Verse 12

रंभोवाच । वशगा हं तवैवाद्य भविष्यामि न संशयः । यं यं वदाम्यहं वीर तं तं कार्यं त्वयैव हि

രമ്പ പറഞ്ഞു—ഇന്നുമുതൽ സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ നിന്റെ വശത്തിലായിരിക്കും. ഹേ വീരാ, ഞാൻ എന്തെന്ത് പറയുന്നുവോ, ആ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നീയേ ചെയ്യണം.

Verse 13

एवमस्तु महाभागे तं तं सर्वं करोम्यहम् । एवं संबंधकं कृत्वा तया सह महाबलः

ഹേ മഹാഭാഗേ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; നീ പറയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും. ഇങ്ങനെ ബന്ധം സ്ഥാപിച്ച് ആ മഹാബലൻ അവളോടൊപ്പം പാർത്തു.

Verse 14

तस्मिन्वने महापुण्ये रेमे दानवसत्तमः । तस्या गीतेन नृत्येन हास्येन ललितेन च

ആ മഹാപുണ്യവനത്തിൽ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ ആനന്ദിച്ചു വിഹരിച്ചു—അവളുടെ ഗാനം, നൃത്തം, ഹാസ്യം, ലളിതലീലകൾ എന്നിവയിൽ മോഹിതനായി।

Verse 15

अतिमुग्धो महादैत्यः स तस्याः सुरतेन च । तमुवाच महाभागं वृत्रं दानवसत्तमम्

ആ മഹാദൈത്യൻ അതിമുഗ്ധനായി—അവളോടുള്ള സുരതസുഖം കൊണ്ടും; തുടർന്ന് ദാനവശ്രേഷ്ഠനായ മഹാഭാഗൻ വൃത്രനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

सुरापानं कुरुष्वेह पिबस्व मधुमाधवीम् । तामुवाच विशालाक्षीं रंभां शशिनिभाननाम्

“ഇവിടെ സുരാപാനം ചെയ്‌ക; ഈ മധുമയമായ മാധവീ മദ്യം പാനം ചെയ്‌ക.” എന്ന് വിശാലാക്ഷിയും ശശിനിഭാനനയും ആയ രംഭയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 17

पुत्रोहं ब्राह्मणस्यापि वेदवेदांगपारगः । सुरापानं कथं भद्रे करिष्यमि विनिंदितम्

ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ പുത്രൻ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതൻ; ഹേ ഭദ്രേ, നിന്ദ്യമായ സുരാപാനം ഞാൻ എങ്ങനെ ചെയ്യും?

Verse 18

तया तु रंभया देव्या प्रीत्या दत्ता सुरा हठात् । तस्या दाक्षिण्यभावेन सुरापानं कृतं तदा

എന്നാൽ ദേവി രംഭ സ്നേഹത്തോടെ ബലമായി സുരാ നൽകി; അവളോടുള്ള ദാക്ഷിണ്യഭാവം കൊണ്ടു അവൻ അപ്പോൾ സുരാപാനം ചെയ്തു।

Verse 19

अतीवमुग्धं सुरया ज्ञानभ्रष्टो यदाभवत् । तदंतरे सुरेंद्रेण वज्रेण निहतस्तदा

അവൻ മദ്യമോഹത്തിൽ അത്യന്തം മുഗ്ധനായി വിവേകജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതേ ഇടവേളയിൽ ദേവേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് അവനെ തത്സമയത്തിൽ തന്നെ നിഹതനാക്കി।

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकैः पापैः स लिप्तो वृत्रहा ततः । ब्राह्मणास्तु ततः प्रोचुरिंद्र पापं कृतं त्वया

അപ്പോൾ വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളാൽ ലിപ്തനായി. തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു— “ഇന്ദ്രാ, നിനക്കാൽ പാപം സംഭവിച്ചു।”

Verse 21

अस्माद्वाक्यात्तु विश्वस्तो वृत्रो नाम महाबलः । हतो विश्वासभावेन एवं पापं त्वया कृतम्

നിന്റെ വാക്കിൽ വിശ്വസിച്ച് മഹാബലവാൻ ‘വൃത്രൻ’ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ നിന്നു; ആ വിശ്വാസഭാവത്താലേ അവൻ ഹതനായി— ഇങ്ങനെ ഈ പാപം നിനക്കാൽ സംഭവിച്ചു।

Verse 22

इंद्र उवाच । येन केनाप्युपायेन हंतव्योरिः सदैव हि । देवब्राह्मणहंतारं यज्ञानां धर्मकंटकम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു— “ഏതു ഉപായം കൊണ്ടായാലും ഈ ശത്രുവിനെ എപ്പോഴും വധിക്കേണ്ടതുതന്നെ; അവൻ ദേവ-ബ്രാഹ്മണഹന്താവും, യജ്ഞധർമ്മങ്ങളുടെ കണ്ഠകവുമാണ്।”

Verse 23

निहतं दानवं दुष्टं त्रैलोक्यस्यापि नायकम् । तदर्थं कुपिता यूयमेतन्न्यायस्य लक्षणम्

“ത്രിലോകത്തിലും നേതാവെന്നു കരുതപ്പെട്ട ആ ദുഷ്ട ദാനവൻ നിഹതനായി. അവന്റെ കാരണത്താൽ നിങ്ങൾ കോപിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതുതന്നെ നിങ്ങളുടെ ന്യായബോധത്തിന്റെ ലക്ഷണം.”

Verse 24

विचारमेवं कर्त्तव्यं भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । पश्चात्कोपं प्रकर्त्तव्यमन्यायं मम चिंत्यताम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചു തീരുമാനിക്കണം; അതിന് ശേഷം മാത്രമേ കോപം പ്രകടിപ്പിക്കാവൂ. എനിക്കെതിരേ എന്തെങ്കിലും അന്യായം നടന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന് ചിന്തിക്കൂ.

Verse 25

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वृत्रासुरवधोनाम पंचविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ ‘വൃത്രാസുരവധം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 26

जग्मुः स्वस्थानमेवं हि निहते धर्मकंटके

ധർമ്മത്തിന് മുള്ളായിരുന്നവൻ നിഹതനായപ്പോൾ, അവർ ഇങ്ങനെ തന്നെ തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി.