Adhyaya 123

Verse 1

सिद्ध उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि ज्ञानरूपं तवाग्रतः । ज्ञानस्य नास्ति वै देहो हस्तौ पादौ च चक्षुषी

സിദ്ധൻ പറഞ്ഞു—കേൾക്കുക; നിന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപം വിവരിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിന് ദേഹം ഇല്ല; കൈകളില്ല, പാദങ്ങളില്ല, കണ്ണുകളില്ല.

Verse 2

नासाकर्णौ न ज्ञानस्य नास्ति चैवास्थिसंग्रहः । केन दृष्टं तु वै ज्ञानं कानि लिंगानि तस्य वै

ജ്ഞാനത്തിന് മൂക്കും ഇല്ല, ചെവികളും ഇല്ല; അസ്ഥികളുടെ ഘടനയും ഇല്ല. എന്നാൽ ജ്ഞാനം ഏതിനാൽ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്ത്?

Verse 3

आकारैर्वर्जितं नित्यं सर्वं वेत्ति स सर्ववित् । दिवाप्रकाशकः सूर्यो रात्रौ प्रकाशयेच्छशी

എപ്പോഴും രൂപരഹിതനായി എല്ലാം അറിയുന്നവൻ അവൻ തന്നേ സർവ്വജ്ഞൻ. പകൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; രാത്രി ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 4

गृहं प्रकाशयेद्दीपो लोकमध्ये स्थिता अमी । तत्पदं केन वै धाम्ना दृश्यते शृणु सत्तम

വിളക്ക് വീട്ടിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ പ്രകാശങ്ങൾ ലോകമദ്ധ്യേ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ സത്തമാ, കേൾക്കുക—ആ പരമധാമം ഏതു തേജസ്സാൽ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു?

Verse 5

न विंदंति हि मूढास्ते मोहिता विष्णुमायया । कायमध्ये स्थितं ज्ञानं ध्यानदीप्तमनौपमम्

വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതരായ ആ മൂഢർ അതിനെ അറിയുന്നില്ല. ദേഹത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ അനുപമ ജ്ഞാനം ധ്യാനത്താൽ ദീപ്തമാകുന്നു.

Verse 6

तत्पदं तेन दृश्येत चंद्रसूर्यादिभिर्न च । हस्तपादौ विना ज्ञानमचक्षुः कर्णवर्जितम्

ആ പരമപദം അതിനാൽ തന്നേ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു; ചന്ദ്രസൂര്യാദികളാൽ അല്ല. ആ ജ്ഞാനം കൈകാലുകളില്ലാത്തത്, കണ്ണുകളില്ലാത്തത്, കർണ്ണവರ್ಜിതം.

Verse 7

तस्य सर्वत्र गतिरस्ति सर्वं गृह्णाति पश्यति । सर्वमाघ्राति विप्रेंद्र शृणोत्येवं न संशयः

അവന്റെ ഗതി എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്; അവൻ എല്ലാം ഗ്രഹിക്കുകയും എല്ലാം കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, അവൻ എല്ലാം ഘ്രാണിക്കുകയും അതുപോലെ എല്ലാം ശ്രവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 8

नास्ति ज्ञानसमो दीपः सर्वांधकारनाशने । स्वर्गे भूमौ च पाताले स्थाने स्थाने च दृश्यते

സകല അന്ധകാരവും നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ ജ്ഞാനത്തോടു തുല്യമായ ദീപം ഇല്ല. അത് സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും—സ്ഥലസ്ഥലങ്ങളിൽ—ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 9

कायमध्ये स्थितं ज्ञानं न विंदंति कुबुद्धयः । ज्ञानस्थानं प्रवक्ष्यामि यस्माज्ज्ञानं प्रजायते

ജ്ഞാനം ദേഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; എന്നാൽ കുബുദ്ധികൾ അതിനെ കണ്ടെത്തുന്നില്ല. ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്ന ആ ജ്ഞാനസ്ഥാനത്തെ ഞാൻ വിവരിച്ചുതരാം.

Verse 10

प्राणिनां हृदये नित्यं निहितं सर्वदा द्विज । कामादीन्सुमहाभोगान्महामोहादिकांस्तथा

ഹേ ദ്വിജാ! ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും, സദാ, കാമാദി മഹാഭോഗങ്ങളും അതുപോലെ മഹാമോഹാദി അവസ്ഥകളും നിത്യമായി നിഹിതമാണ്.

Verse 11

विवेकवह्निना सर्वान्दिधक्षति सदैव यः । सर्वशांतिमयोभूत्वा इंद्रियार्थं प्रमर्द्दयेत्

വിവേകാഗ്നിയാൽ എല്ലാം സദാ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ, സമ്പൂർണ്ണ ശാന്തിമയനായി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ അടക്കണം.

Verse 12

ततस्तु जायते ज्ञानं सर्वतत्त्वार्थदर्शकम् । तत्त्वमूलमिदं ज्ञानं निर्मलं सर्वदर्शकम्

അപ്പോൾ എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളുടെയും അർത്ഥം ദർശിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു. തത്ത്വമൂലമായ ഈ ജ്ഞാനം നിർമ്മലവും സർവദർശകവുമായ പ്രകാശമാണ്.

Verse 13

तस्माच्छांतिं कुरुष्व त्वं सर्वसौख्यप्रवर्द्धिनीम् । समः शत्रौ च मित्रे च यथात्मनि तथापरे

അതുകൊണ്ട് സർവ്വസുഖവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ശാന്തിയെ നീ അഭ്യസിക്ക. ശത്രുവിലും മിത്രനിലും സമബുദ്ധിയോടെ ഇരിക്ക; സ്വയംപോലെ മറ്റുള്ളവരെയും കാണുക.

Verse 14

भव स्वनियतो नित्यं जिताहारो जितेंद्रियः । मैत्रं नैव प्रकर्तव्यं वैरं दूरे परित्यजेत्

എപ്പോഴും സ്വനിയമത്തിൽ ഇരിക്ക; ആഹാരത്തിൽ മിതത്വം പാലിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്ക. പെട്ടെന്ന് അടുപ്പം കൂട്ടരുത്; വൈരം ദൂരെയാക്കി ഉപേക്ഷിക്ക.

Verse 15

निःसंगो निःस्पृहो भूत्वा एकांतस्थानमाश्रितः । सर्वप्रकाशको ज्ञानी सर्वदर्शी भविष्यसि

ആസക്തിയും തൃഷ്ണയും ഇല്ലാത്തവനായി ഏകാന്തസ്ഥലത്തെ ആശ്രയിക്ക. അപ്പോൾ നീ എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയും സർവ്വദർശിയുമായ പ്രാജ്ഞനാകും.

Verse 16

एकस्थानस्थितो वत्स त्रैलोक्ये यद्भविष्यति । वृत्तांतं वेत्स्यसि त्वं तु मत्प्रसादान्न संशयः

വത്സാ, ഒരിടത്ത് തന്നെ സ്ഥിരമായി നിന്നാൽ ത്രിലോകങ്ങളിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നതിന്റെ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും നീ അറിയും. എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ എല്ലാം അറിയും—സംശയമില്ല.

Verse 17

कुंजल उवाच । सिद्धेन तेन मे विप्र ज्ञानरूपं प्रकाशितम् । तस्य वाक्ये स्थितो नित्यं तद्भावेनापि भावितः

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, ആ സിദ്ധ മഹാത്മാവിലൂടെ എനിക്ക് ജ്ഞാനത്തിന്റെ സത്യസ്വരൂപം പ്രകാശിതമായി. ഞാൻ നിത്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വചനത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാവത്താലും ഞാൻ ഭാവിതനായി.

Verse 18

त्रैलोक्ये वर्त्तते यद्यदेकस्थाने स्थितो ह्यहम् । तत्तदेव प्रजानामि प्रसादात्तस्य सद्गुरोः

ഞാൻ ഒരേ സ്ഥലത്ത് നിലകൊണ്ടിരുന്നാലും ത്രൈലോക്യത്തിൽ എന്തെല്ലാം സംഭവിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം യഥാതഥമായി അറിയുന്നു—ആ സദ്ഗുരുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ.

Verse 19

एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तांतमेव हि । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि तद्ब्रूहि द्विजसत्तम

ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു—ഇത് എന്റെ സ്വന്തം വൃത്താന്തം തന്നെയാണ്. ഇനി നിന്നോട് ഞാൻ മറ്റെന്ത് പറയണം? പറയുക, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 20

च्यवन उवाच । कीरयोनिं कथं प्राप्तो भवाञ्ज्ञानवतां वरः । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि सर्वसंदेहनाशनम्

ച്യവനൻ പറഞ്ഞു—ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ എങ്ങനെ ശുകയോണി പ്രാപിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് പറയുക; അത് എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 21

कुंजल उवाच । संसर्गाज्जायते पापं संसर्गात्पुण्यमेव हि । तस्माद्विवर्जयेच्छुद्धो भव्यं विरुद्धमेव च

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—സംഗമാൽ പാപം ജനിക്കുന്നു; സംഗമാൽ പുണ്യവും തന്നെ ജനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ശുദ്ധചിത്തൻ അനുചിതവും ധർമ്മവിരുദ്ധവും ആയ സംഗം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 22

लुब्धकेनापि पापेन केनाप्येकः शुकः शिशुः । बंधयित्वा समानीतो विक्रयार्थं समुद्यतः

ഒരു പാപിയായ വേട്ടക്കാരൻ ഒരു ചെറു ശുകക്കുഞ്ഞിനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്ന്, വിൽപ്പനയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 23

चाटुकांर सुरूपं तं पटुवाक्यं समीक्ष्य च । गृहीतो ब्राह्मणैकेन मम प्रीत्या समर्पितः

അവന്റെ ചാട്ടുകാരിതയും സുന്ദരരൂപവും വാക്ചാതുര്യവും കണ്ടൊരു ബ്രാഹ്മണൻ അവനെ സ്വീകരിച്ചു; എന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ എന്നെ അവനോടു അർപ്പിച്ചു.

Verse 24

ज्ञानध्यानस्थितो नित्यमहमेव द्विजोत्तम । समे बालस्वभावेन कौतुकात्करसंस्थितः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഞാൻ നിത്യം ജ്ഞാനധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്; സമതലത്തിൽ ബാലസ്വഭാവത്തോടെ, വെറും കൗതുകത്താൽ, കൈമേൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 25

तस्य कौतुकवाक्यैर्वा मुग्धोऽहं द्विजसत्तम । शुकस्य पुत्ररूपस्य नित्यं तत्परमानसः

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! അവന്റെ കൗതുകവചനങ്ങൾ കൊണ്ട് ഞാൻ മോഹിതനായി; ശുകന്റെ പുത്രരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായ അവനോടു എന്റെ മനസ് നിത്യം തത്പരമായി നിന്നു.

Verse 26

मामेवं वदते सोपि ताततातेति आस्यताम् । स्नातुं गच्छ महाभाग देवमर्चय सांप्रतम्

ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ അവനും “താത, താത, ഇരിക്കൂ” എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ “മഹാഭാഗാ! ഇപ്പോൾ സ്നാനത്തിന് പോയി ഉടൻ ദേവനെ അർച്ചിക്കൂ” എന്നു കല്പിച്ചു.

Verse 27

इत्यादिचाटुकैर्वाक्यैर्मामेवं परिभाषयेत् । तस्यवाक्यविनोदेन विस्मृतं ज्ञानमुत्तमम्

ഇത്തരത്തിലുള്ള ചാട്ടുകവചനങ്ങളാൽ അവൻ എന്നെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്‌തിരുന്നു; അവന്റെ വാക്കുകളുടെ വിനോദം മൂലം എന്റെ ഉത്തമജ്ഞാനവും മറന്നുപോയി.

Verse 28

पुष्पार्थं फलभोगार्थं गतोहं वनमेव च । नीतः शुको बिडालेन मम दुःखस्य हेतवे

പുഷ്പത്തിനും ഫലഭോഗത്തിനുമായി ഞാൻ വനത്തിലേക്കു പോയി; എന്നാൽ പൂച്ച ശുകപ്പക്ഷിയെ കൊണ്ടുപോയി—അതുതന്നെ എന്റെ ദുഃഖഹേതുവായി.

Verse 29

मम संसर्गिभिः सर्वैर्वयस्यैः साधुचारिभिः । बिडालेन हतः पक्षी तेनैव भक्षितो हि सः

എന്റെ എല്ലാ സഹചാരികളായ സദാചാരമുള്ള സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്നിധിയിൽ പൂച്ച ആ പക്ഷിയെ കൊന്നു; അതേ പൂച്ച തന്നെ അതിനെ ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 30

श्रुत्वा मृत्युं गतं विप्र शुकं तं चाटुकारकम् । महता दुःखभावेन असुखेनातिदुःखितः

ഹേ വിപ്രാ! ചാട്ടുകാരനായ ശുകൻ മരിച്ചുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ മഹാശോകഭാവത്താലും ഗാഢമായ അസുഖത്താലും അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി.

Verse 31

तस्य दुःखेन मुग्धोस्मि तीव्रेणापि सुपीडितः । महता मोहजालेन बद्धोऽहं द्विजपुंगव

അവന്റെ ദുഃഖം കൊണ്ടു ഞാൻ മুগ്ധനായി; അതിന്റെ തീവ്രതകൊണ്ട് കഠിനമായി പീഡിതനുമാണ്. ഹേ ദ്വിജപുംഗവ! മഹാമോഹജാലത്തിൽ ഞാൻ ബന്ധിതനാണ്.

Verse 32

प्रालपं रामचंद्रेति शुकराजेति पंडित । श्लोकराजेति तं विप्र मोहाच्चलितमानसः

മോഹംകൊണ്ട് ചലിച്ച മനസ്സോടെ അവൻ പ്രലാപിച്ചു—“രാമചന്ദ്രാ!” “ശുകരാജാ!” എന്നും, ഹേ പണ്ഡിത വിപ്രാ! അവനെ “ശ്ലോകരാജാ” എന്നും വിളിച്ചു.

Verse 33

ततोऽहं दुःखसंतप्तः संजातः स्वेनकर्मणा । वियोगेनापि विप्रेंद्र शुकस्य शृणु सांप्रतम्

അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ തന്നെ കർമ്മഫലത്താൽ ഈ നിലയിൽ എത്തി ദുഃഖത്തിൽ ദഗ്ധനായി. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ ശുകന്റെ വിരഹവൃത്താന്തവും കേൾക്കുക.

Verse 34

विस्मृतं तन्मया ज्ञानं सिद्धेनापि प्रकाशितम् । संस्मरञ्छोकसंतप्तस्तं शुकं चाटुकारकम्

സിദ്ധമുനി വെളിപ്പെടുത്തിയ ആ ജ്ഞാനവും ഞാൻ മറന്നുപോയി. ആ ചാട്ടുകാരനായ ശുകനെ ഓർത്താൽ ഞാൻ ശോകത്തിൽ ദഗ്ധനാകുന്നു.

Verse 35

वत्सवत्सेति नित्यं वै प्रलपञ्छृणु भार्गव । गद्यपद्यमयैर्वाक्यैः संस्कृताक्षरसंयुतैः

ഹേ ഭാർഗവാ, അവൻ നിത്യവും ‘വത്സ, വത്സ’ എന്നു പ്രലപിക്കുന്നത് കേൾക്കുക—ഗദ്യപദ്യമയ വാക്യങ്ങളാൽ, സംസ്കൃതാക്ഷരസമന്വിതമായി.

Verse 36

त्वां विना कश्च मां वत्स बोधयिष्यति सांप्रतम् । कथाभिस्तु विचित्राभिः पक्षिराजप्रसाद्य माम्

ഹേ വത്സാ, നിന്നില്ലാതെ ഈ സമയത്ത് എന്നെ ആരാണ് ബോധിപ്പിക്കുക? ഹേ പക്ഷിരാജാ, വിചിത്രകഥകളാൽ എന്നെ പ്രസന്നനാക്കി കൃപചെയ്യുക.

Verse 37

अस्मिन्सुनिर्जनोद्याने विहाय क्व गतो भवान् । केन दोषेण लिप्तोस्मि तन्मे कथय सांप्रतम्

ഈ അതിനിർജന ഉദ്യാനത്തിൽ എന്നെ വിട്ട് നീ എവിടേക്ക് പോയി? ഞാൻ ഏതു ദോഷത്താൽ ലിപ്തനാണ്—അത് ഇപ്പോൾ തന്നെ പറയുക.

Verse 38

एवंविधैरहं वाक्यैः करुणैस्तैस्तु मोहितः । एवमादि प्रलप्याहं शोकेनापि सुपीडितः

അത്തരം കരുണാഭരിത വചനങ്ങളാൽ ഞാൻ മോഹിതനായി. ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ദുഃഖശോകത്താൽ അത്യന്തം പീഡിതനായി.

Verse 39

मृतोहं तेन मोहेन तद्भावेनापि मोहितः । मरणे यादृशो भावो मतिश्चासीच्च यादृशी

ആ മോഹംകൊണ്ട് ഞാൻ മരിച്ചവനായി; അതേ ഭാവത്താൽ വീണ്ടും മോഹിതനായി. മരണസമയത്ത് ഉണ്ടായ ഭാവംപോലെ തന്നെയായിരുന്നു എന്റെ മതി-പ്രവൃത്തി.

Verse 40

तादृशेनापि भावेन जातोऽहं द्विजसत्तम । गर्भवासो मया प्राप्तो ज्ञानस्मृतिविधायकः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! അത്തരം ഭാവത്തോടെയേ ഞാൻ ജനിച്ചു; ജ്ഞാനവും സ്മൃതിയും നൽകുന്ന ഗർഭവാസം എനിക്ക് ലഭിച്ചു.

Verse 41

स्मृतं पूर्वकृतं कर्म स्वयमेव विचेष्टितम् । मया पापेन मूढेन किं कृतं ह्यकृतात्मना

ഞാൻ മുൻപ് ചെയ്ത കർമ്മം സ്മരിച്ചു—ഞാൻ തന്നേ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ചെയ്ത പ്രവൃത്തി. പാപിയും മൂഢനും, അസംയതാത്മാവായ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്തു പോയി!

Verse 42

गर्भयोगसमारूढः पुनस्तं चिंतयाम्यहम् । तेन मे निर्मलं ज्ञानं जातं वै सर्वदर्शकम्

ഗർഭയോഗത്തിൽ വീണ്ടും സ്ഥാപിതനായി ഞാൻ വീണ്ടും അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അതിനാൽ എനിക്കുള്ളിൽ മലിനതയറ്റ, സർവദർശിയായ ജ്ഞാനം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 43

गुरोस्तस्य प्रसादाच्च प्राप्तं वै ज्ञानमुत्तमम् । तस्यवाक्योदकैः स्वच्छैः कायस्य मलमेव च

ആ ഗുരുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിശ്ചയമായും പരമജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു; ഗുരുവിന്റെ നിർമ്മല ജലസദൃശമായ വചനങ്ങളാൽ ദേഹമലിനതയും പോലും എന്നപോലെ കഴുകിമാറ്റപ്പെടുന്നു।

Verse 44

सबाह्याभ्यंतरं विप्र क्षालितं निर्मलं कृतम् । तिर्यक्त्वं च मया प्राप्तं शुकजातिसमुद्भवम्

ഹേ വിപ്രാ! ഞാൻ പുറമേയും ഉള്ളിലും കഴുകപ്പെട്ടു നിർമലനായി; കൂടാതെ ശുകജാതിയിൽ നിന്നുയർന്ന തിര്യക്-യോനി, അഥവാ മൃഗജന്മവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 45

शुकस्य ध्यानभावेन मरणे समुपस्थिते । तस्मिन्काले मृतो विप्र तद्भावेनापि भावितः

ശുകനെ ധ്യാനിച്ച ഭാവശക്തിയാൽ മരണം സമീപിച്ചപ്പോൾ, ആ വിപ്രൻ അന്നേ സമയം ദേഹം വിട്ടു; അവന്റെ ചൈതന്യം അതേ ധ്യാനഭാവംകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 46

तादृशोऽस्मि पुनर्जातः शुकरूपो महीतले । मरणे यादृशो भावः प्राणिनां परिजायते

അങ്ങനെ ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ശൂകരൂപമായി വീണ്ടും ജനിച്ചു; കാരണം ജീവികൾക്ക് മരണസമയത്ത് ഏതു ഭാവം ഉദിക്കുന്നുവോ, അതിനനുസരിച്ചാണ് അടുത്ത ജന്മം സംഭവിക്കുന്നത്।

Verse 47

तादृशाः स्युस्तु सत्वास्ते तद्रूपास्तत्परायणाः । तद्गुणास्तत्स्वरूपास्ते भावभूता भवंति हि

ആ സത്തകൾ ധ്യാനവിഷയത്തിനെപ്പോലെ തന്നെയാകുന്നു—അതിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു, അതിലേയ്ക്ക് പരായണരായി; അതിന്റെ ഗുണങ്ങളും സ്വരൂപവും ഏറ്റെടുത്തു; ആ ഭാവം തന്നെയായി മാറി നിശ്ചയമായി അതേ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 48

मृत्यकालस्य विप्रेंद्र भावेनापि न संशयः । अतुलं प्राप्तवाञ्ज्ञानमहमत्र महामते

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! മരണകാലത്തെക്കുറിച്ച് അന്തർഭാവത്തിലും സംശയമില്ല. ഹേ മഹാമതേ! ഇവിടെ ഞാൻ അതുല്യജ്ഞാനം പ്രാപിച്ചു.

Verse 49

तेन सर्वं विपश्यामि यद्भूतं यद्भविष्यति । वर्तमानं महाप्राज्ञ ज्ञानेनापि महामते

ആ (ജ്ഞാനശക്തി) കൊണ്ടു ഞാൻ എല്ലാം വ്യക്തമായി കാണുന്നു—ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം. ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഹേ മഹാമതേ! ജ്ഞാനത്തിലൂടെയേ.

Verse 50

सर्वं विदाम्यहं ह्यत्र संस्थितोपि न संशयः । तारणाय मनुष्याणां संसारे परिवर्तताम्

ഞാൻ ഇവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാം അറിയുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. സംസാരത്തിൽ ചുറ്റുന്ന മനുഷ്യരുടെ താരണത്തിനായാണ് ഇത്.

Verse 51

नास्ति तीर्थं गुरुसमं बंधच्छेदकरं द्विज । एतत्ते सर्वमाख्यातं शृणु भार्गवनंदन

ഹേ ദ്വിജാ! ബന്ധനങ്ങൾ ഛേദിക്കുന്ന ഗുരുവിനോടു തുല്യമായ തീർത്ഥം ഇല്ല. ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി കേൾക്കുക, ഹേ ഭാർഗവനന്ദന!

Verse 52

यत्त्वया पृच्छितं विप्र तत्ते सर्वं प्रकाशितम् । स्थलजाच्चोदकात्सर्वं बाह्यं मलं प्रणश्यति

ഹേ വിപ്രാ! നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം നിനക്കു പൂർണ്ണമായി പ്രകാശിപ്പിച്ചു. ജലത്താൽ നിലസ്പർശാദിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ബാഹ്യമലവും നശിക്കുന്നു.

Verse 53

जन्मांतरकृतान्पापान्गुरुतीर्थं प्रणाशयेत् । संसारतारणायैव जंगमं तीर्थमुत्तमम्

ഗുരു-തീർത്ഥം മുൻജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ ഈ ജംഗമ (ജീവന്ത) തീർത്ഥം തന്നെയാണ് പരമോത്തമം.

Verse 54

विष्णुरुवाच । शुक एवं महाप्राज्ञश्च्यवनाय महात्मने । तत्त्वं प्रकाशयित्वा तु विरराम नृपोत्तम

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു: ഹേ നൃപോത്തമാ! മഹാപ്രാജ്ഞനായ ശുകൻ മഹാത്മാവായ ച്യവനനോട് തത്ത്വം വെളിപ്പെടുത്തി പിന്നെ മൗനം പാലിച്ചു.

Verse 55

एतत्ते सर्वमाख्यातं जंगमं तीर्थमुत्तमम् । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्त्तते

ഈ ജംഗമമായ പരമോത്തമ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി വരം ചോദിക്കൂ; നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ—നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളതെന്തോ അത്.

Verse 56

वेन उवाच । नाहं राज्यस्य कामार्थी नान्यत्किंचित्प्रकामये । सदेहो गंतुमिच्छामि तव कायं जनार्दन

വേനൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് രാജ്യം വേണ്ട; മറ്റൊന്നും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഹേ ജനാർദ്ദനാ! ദേഹസഹിതം നിന്റെ ദിവ്യകായത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം.

Verse 57

एवं वरमहं मन्ये यदि दातुमिहेच्छसि । विष्णुरुवाच । यज त्वमश्वमेधेन राजसूयेन भूपते

ഇവിടെ നൽകാൻ നിങ്ങൾ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഇതേ വരമാണ് ഞാൻ യുക്തമെന്ന് കരുതുന്നത്. വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു: ഹേ ഭൂപതേ! നീ അശ്വമേധവും രാജസൂയവും യാഗങ്ങളായി നടത്തുക.

Verse 58

गो भू स्वर्णाम्बुधान्यानां कुरु दानं महामते । दानान्नश्यति वै पापं ब्रह्मवध्यादिघोरकम्

ഹേ മഹാമതേ! പശു, ഭൂമി, സ്വർണം, ജലം, ധാന്യം എന്നിവ ദാനമായി നൽകുക. അത്തരം ദാനത്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാദി ഭീകരപാപങ്ങളും നിശ്ചയമായി നശിക്കുന്നു.

Verse 59

चतुर्वर्गस्तु दानेन सिद्ध्यत्येव न संशयः । तस्माद्दानं प्रकर्तव्यं मामुद्दिश्य च भूपते

ദാനത്തിലൂടെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്ന ചതുർവർഗ്ഗം നിശ്ചയമായി സിദ്ധിക്കുന്നു; സംശയമില്ല. അതിനാൽ ഹേ രാജാവേ, എന്നെ ഉദ്ദേശിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 60

यादृशेनापि भावेन मामुद्दिश्य ददाति यः । तादृशं तस्य वै भावं सत्यमेवं करोम्यहम्

ആരായാലും ഏതു ഭാവത്തോടെയായാലും എന്നെ സ്മരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ അതേ ഭാവത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഫലം ഞാൻ സത്യമായി വരുത്തുന്നു.

Verse 61

ऋषीणां दर्शनात्स्पर्शाद्भ्रष्टस्ते पापसंचयः । आगमिष्यसि यज्ञांते मम देहं न संशयः

ഋഷിമാരുടെ ദർശനവും സ്പർശവും മൂലം നിന്റെ സഞ്ചിത പാപസമൂഹം അകന്നിരിക്കുന്നു. യജ്ഞാന്തത്തിൽ നീ എന്റെ ധാമം/സ്വരൂപം പ്രാപിക്കും; സംശയമില്ല.

Verse 62

एवमाभाष्य तं वेनमंतर्द्धानं गतो हरिः

വേനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഹരി (വിഷ്ണു) അന്തർധാനം ചെയ്തു.