Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 46›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 7

The Greatness of Offering Piṇḍas at Viṣṇvādipada (Viṣṇupada) — Gayā Śrāddha Procedure and Fruits

Devanagari script

एको मुनिः कुम्भकुशाग्रहस्त आम्रस्य मूले सलिलं ददाति । आम्राश्च सिक्ताः पितरश्च तृप्ता एका क्रिया व्द्यर्थकरीप्रसिद्धा । आचम्य मूले सलिलं ददानो नोपेक्षणीयो विबुधैर्मनुष्यः ॥ ७ ॥

Transliteration

eko muniḥ kumbhakuśāgrahasta āmrasya mūle salilaṃ dadāti | āmrāśca siktāḥ pitaraśca tṛptā ekā kriyā vdyarthakarīprasiddhā | ācamya mūle salilaṃ dadāno nopekṣaṇīyo vibudhairmanuṣyaḥ || 7 ||

Translation

ഒറ്റ മুনি, കുംഭവും കുശാഗ്രവും കൈയിൽ പിടിച്ച്, മാവിന്റെ മൂലത്തിൽ ജലം അർപ്പിക്കുന്നു. മാവ് നനയുന്നു, പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നു—ഒരേ കർമ്മം ഇരട്ടഫലം നൽകുന്നതായി പ്രസിദ്ധം. ആചമനം ചെയ്ത് മൂലത്തിൽ ജലം നൽകുന്ന മനുഷ്യനെ ജ്ഞാനികൾ അവഗണിക്കരുത്।

Word by Word
एकःone
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुम्भ-कुश-अग्र-हस्तःwhose hand holds a pot and the tip of kuśa grass
कुम्भ-कुश-अग्र-हस्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक) + कुश (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्यान्ते/हस्ते कुम्भः कुशाग्रं च)
आम्रस्यof the mango tree
आम्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मूलेat the root
मूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददातिgives/offers
ददाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आम्राःmango trees
आम्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय
सिक्ताःwatered
सिक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्मणि (having been watered)
पितरःancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय
तृप्ताःsatisfied
तृप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा बहुवचन, पुंलिङ्ग; ‘satisfied’
एकाone (single)
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रियाact/rite
क्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वि-अर्थ-करि-प्रसिद्धाwell-known as accomplishing two aims
द्वि-अर्थ-करि-प्रसिद्धा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + करि (कृदन्त-प्रातिपदिक, √कृ धातु, णिनि/कर्तरि) + प्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, √सद्/प्र-सिध्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः ‘द्व्यर्थकरी’ (द्वौ अर्थौ करोति) इति बहुव्रीह्यर्थक-उपपदसमासः, ततः ‘प्रसिद्धा’ (well-known)
आचम्यhaving sipped (water)
आचम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having sipped (water)’
मूलेat the root
मूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददानःgiving/offering
ददानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग; कर्तरि — ‘giving’
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध निपात (negation particle)
उपेक्षणीयःto be neglected/ignored
उपेक्षणीयः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootउप-ईक्ष् (धातु) → उपेक्षणीय (कृदन्त-प्रातिपदिक, अनीयर्/तव्यत्-भाव)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त (gerundive), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘to be neglected’ (passive necessity)
विबुधैःby the wise
विबुधैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/कर्तृ-सम्बन्धे (by the wise)
मनुष्यःa man/person
मनुष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker

Narada (instructional narration within Uttara-Bhaga tirtha/rite context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities
P
Pitrs (Ancestors)

FAQs

It teaches that a simple, dharmic act—offering water at the root of a sacred tree with purity (ācamana)—can yield twofold merit: nurturing life (the tree) and satisfying the Pitṛs through a tarpaṇa-like intention.

By emphasizing sincerity and purity over complexity: a humble act done with reverence becomes spiritually efficacious. Such simplicity aligns with bhakti-oriented dharma, where intention and sanctified conduct are central.

Ritual procedure and purity practice: holding kuśa (a standard vaidika ritual implement) and performing ācamana before an offering reflects kalpa-style ritual discipline (prayoga) used in śrauta/smārta observances.

←Previous Verse
Next Verse→